Намози қазои волидайн
| Бахше аз аҳкоми амалӣ ва фиқҳӣ |
|---|
 |
 | Ин мақола як навиштаи тавсифӣ дар бораи як мафҳуми фиқҳист ва наметавонад меъёре барои аъмоли динӣ бошад. Барои аъмоли динӣ ба манбаъҳои дигар муроҷиат намоед. |
Намози қазои волидайн (форсӣ: نماز قضای والدین) ба намозҳои воҷибе гуфта мешавад, ки падар ё модар дар замони ҳаёти худ ба ҷо наовардаанд ва пас аз марги онон, дар мавориде қазои он бар ӯҳдаи фарзанд қарор мегирад.[1] Дар фиқҳи шиа, асосан фарз будани қазои намози падар бар ӯҳдаи писари калонӣ, мавриди иттифоқи фақеҳон дониста шудааст.[2] Аммо дар бораи ин ки «писари калонӣ» ба кадом шахс гуфта мешавад, миёни фақеҳон дидгоҳҳое вуҷуд дорад. Баъзе ӯро бузургтарин писаре медонанд, ки ҳангоми марги падар ё модар зинда аст.[3] Баъзе дигар эътиқод доранд, ки агар писари калонӣ пеш аз падар фавт кунад, қазои намози падар бар дигар фарзандони писар воҷиб нест.[4]
Дар ин маврид, ки қазои намози модар ҳам оё фарз аст, миёни фақеҳон ихтилофи назар вуҷуд дорад, ки сарманшаи ин ихтилоф ба муҳтавои ривоёти ин масъала бармегардад.[5] Баъзе фақеҳон, аз ҷумла Сайид Абулқосими Хӯӣ, қазои намози модарро бар фарзанд воҷиб намедонанд.[6] Дар муқобил, баъзе дигар, мисли Муҳаққиқи Ҳиллӣ, Шаҳиди Аввал ва Сайид Муҳаммадкозими Яздӣ,[7] онро воҷиб донистаанд.[8] Имом Хумайнӣ[9] ва Сайид Алии Систонӣ[10] низ қазои намози модарро воҷиб намедонанд, ҳарчанд баъзе аз онон дар ин масъала ба эҳтиёт фатво ё истиҳбоб додаанд.[11] Дар муқобил, Сайид Алии Хоманаӣ қазои намози модарро воҷиб медонад.[12]
Дар бораи намозҳое, ки қазои онҳо бар уҳдаи фарзанд аст, низ миёни фақеҳон ихтилофи назар вуҷуд дорад. Баъзе фақеҳон, аз ҷумла Муҳаққиқи Ҳиллӣ, Шаҳиди Аввал ва Шаҳиди Сонӣ қазои намозҳои таркшударо танҳо дар сурати ғайриқасдӣ будан воҷиб медонанд.[13] Ин дидгоҳро Сайид Муҳаммадкозими Яздӣ[14] ва Сайид Алии Систонӣ[15] низ пазируфтаанд. Дар муқобил, машҳури фақеҳон, аз ҷумла Сайид Абулқосими Хӯӣ[16] ва Имом Хумайнӣ[17] қазои намозҳоро, ҳарчанд ба сурати қасдан тарк шуда бошад, низ воҷиб медонанд. Дидгоҳи дигаре ҳам вуҷуби қазоро ба намозҳое маҳдуд мекунад, ки дар бемории пеш аз марг тарк шудаанд.[18]
Қазои намози волидайн заруратан ба маънои хондани намоз аз тарафи писари калонӣ нест ва дар баъзе дидгоҳҳо метавон шахси дигареро барои анҷоми он аҷир кард.[19] Ҳамчунин, дар баъзе шароит, анҷоми ройгони намози қазо аз тарафи шахси дигар ё иҷрои васияти мутаваффо барои қазои намоз, таклифи фарзандро соқит мекунад.[20] Бино ба фатвои Сайид Алии Систонӣ, дар сурате ки фарзанд ба далели хоссе аз ирс маҳрум бошад, қазои намоз бар ӯ воҷиб нест.[21] Ҳамчунин, фарзанди ноболиғи мумаййиз, дар сурати тавоноии анҷоми саҳеҳи намоз, метавонад намози қазои волидайнро ба ҷо оварад.[22]
Аҳкоми рӯзаи қазогии волидайн дар баъзе ҷиҳат бо намоз монанд аст, ҳарчанд баъзе ҳамчун Сайид Алии Систонӣ пардохти як муд ғизо (тақрибан 750 грамм)-ро ба ҷои он кофӣ медонанд.[23]
Эзоҳ
- ↑ Таботабоии Яздӣ, ал-Урват-ул-вусқо, ҷ.3, саҳ.99; Ҳаким, Мустамсик-ул-урват-ул-вусқо, ҷ.7, саҳ.136; Хӯӣ, Мавсуа ал-Имом ал-Хӯӣ, ҷ.16, саҳ.263.
- ↑ Ҳаким, Мустамсик-ул-урват-ул-вусқо, ҷ.7, саҳ.136; Хӯӣ, Мавсуа ал-Имом ал-Хӯӣ, ҷ.16, саҳ.263.
- ↑ Хоманаӣ, Рисолаи омӯзишӣ (ибодот), саҳ.227.
- ↑ Таботабоии Яздӣ, ал-Урват-ул-вусқо, ҷ.3, саҳ.103; Имом Хумайнӣ, Таҳрир-ул-васила, ҷ.1, саҳ.238.
- ↑ Нигаред ба Хӯӣ, Мавсуа ал-Имом ал-Хӯӣ, ҷ.16, саҳ.263.
- ↑ Хӯӣ, Мавсуа ал-Имом ал-Хӯӣ, ҷ.16, саҳ.264.
- ↑ Таботабоии Яздӣ, ал-Урват-ул-вусқо, ҷ.3, саҳ.99.
- ↑ Ҳаким, Мустамсик-ул-урват-ул-вусқо, ҷ.7, саҳ.136.
- ↑ Имом Хумайнӣ, Таҳрир-ул-васила, ҷ.1, саҳ.237.
- ↑ Минҳоҷ-ус-солеҳин, ҷ.1, саҳ.223.
- ↑ Имом Хумайнӣ, Таҳрир-ул-васила, ҷ.1, саҳ.237; Ҳусайнии Систонӣ, Минҳоҷ-ус-солеҳин, ҷ.1, саҳ.223.
- ↑ Хоманаӣ, «نماز قضا، نماز استیجاری، نماز قضای پدر و مادر», Пойгоҳи иттилоърасонии Дафтари ҳифз ва нашри осори Оятуллоҳ Хоманаӣ.
- ↑ Ҳаким, Мустамсик-ул-урват-ул-вусқо, ҷ.7, саҳ.138.
- ↑ Таботабоии Яздӣ, ал-Урват-ул-вусқо, ҷ.3, саҳ.99.
- ↑ Ҳусайнии Систонӣ, Минҳоҷ-ус-солеҳин, ҷ.1, саҳ.223.
- ↑ Таботабоии Яздӣ, ал-Урват-ул-вусқо, ҷ.3, саҳ.99.
- ↑ Имом Хумайнӣ, Таҳрир-ул-васила, ҷ.1, саҳ.237.
- ↑ Ҳаким, Мустамсик-ул-урват-ул-вусқо, ҷ.7, саҳ.138.
- ↑ Таботабоии Яздӣ, ал-Урват-ул-вусқо, ҷ.3, саҳ.105; Имом Хумайнӣ, Таҳрир-ул-васила, ҷ.1, саҳ.238.
- ↑ Таботабоии Яздӣ, ал-Урват-ул-вусқо, ҷ.3, саҳ.102 ва 105.
- ↑ Ҳусайнии Систонӣ, Минҳоҷ-ус-солеҳин, ҷ.1, саҳ.223.
- ↑ Гулпайгонӣ, Аҳкоми амвот, саҳ.123.
- ↑ Ҳусайнии Систонӣ, Минҳоҷ-ус-солеҳин, ҷ.1, саҳ.305.
Сарчашма
- Гулпайгонӣ, Муҳаммадризо, Аҳкоми амвот, гирдоваранда: Муҳаммадбоқири Ҳусайнии Зафраӣ, ношир: Дор-ул-Қуръон-ил-карим, чопи аввал, 1412ҳ.қ.
- Имом Хумайнӣ, Сайид Рӯҳуллоҳ, Таҳрир-ул-васила, Теҳрон, Муассисаи танзим ва нашри осори Имом Хумайнӣ, 1392ҳ.ш.
- Таботабоии Яздӣ, Сайид Муҳаммадкозим, ал-Урват-ул-вусқо, Қум, Муассисаи нашри исломӣ вобаста ба Ҷомеаи мударрисин, 1421ҳ.қ.
- Хоманаӣ, Сайид Алӣ, «نماز قضا، نماز استیجاری، نماز قضای پدر و مادر» (Намози қазо, намози истиҷорӣ, намози қазои падар ва модар), Пойгоҳи иттилоърасонии Дафтари ҳифз ва нашри осори Оятуллоҳ Сайид Алии Хоманаӣ, санаи интишор: 26 августи 2014, санаи боздид: 9 сентябри 2026.
- Хӯӣ, Сайид Абулқосим, Мавсуа ал-Имом ал-Хӯӣ, Қум, Муассисаи эҳёи осори Имом Хӯӣ, 1418ҳ.қ.
- Ҳаким, Сайид Муҳсин, Мустамсик-ул-урват-ул-вусқо, Қум, Дору-т-тафсир, 1374ҳ.ш.
- Ҳусайнии Систонӣ, Сайид Алӣ, Минҳоҷ-ус-солеҳин, Мактаби Оятуллоҳ Систонӣ, 1443ҳ.қ.