Ҷаҳиш ба мӯҳтаво

Дафни шаҳидони Карбало

Иловаи пайвандҳо
Аз wikishia
Сӯгвории муҳаррам
Тасвири Асри Ошӯро
Тасвири асри Ошӯро — яке аз осори наққошии Маҳмуди Фаршчиён
Рӯйдодҳо
Номаҳои кӯфиён ба Имом Ҳусайн (а) • Номаи Имом Ҳусайн (а) ба ашрофи Басра • Рӯзи Ошӯро • Воқеаи Карбало • Ошӯро аз нигоҳи омор • Рӯзшумори воқеаи Ошӯро • Асирони Карбало
Шахсиятҳо
Имом Ҳусайн (а) • Алиакбар • Алиасғар • Аббос ибни Алӣ • Ҳазрати Зайнаб (с) • Сукайна бинти Ҳусайн • Фотима бинти Ҳусайн • Муслим ибни Ақил • Шаҳидони Карбало • Асирони Карбало
Маконҳо
Ҳарами Имом Ҳусайн (а) • Талли Зайнабия • Ҳарами ҳазрати Аббос (а) • Гӯдоли қатлгоҳ • Байналҳарамайн • Наҳри Алқама
Мавридҳо
Тасуо • Ошӯро • Даҳаи муҳаррам • Арбаин • Даҳаи сафар
Маросимҳо
Марсияхонӣ • Навҳахонӣ • Таъзияхонӣ • Равзахонӣ • Занҷирзанӣ • Синазанӣ • Сақохона • Дастаи азодорӣ • Шоми ғарибон • Таштгузорӣ • Нахлгардонӣ • Қамазанӣ • Роҳпаймоии арбаин • Тобутгардонӣ • Маросими тобут

Дафни шаҳидони Карбало (форсӣ: دفن شهیدان کربلا) ба хоксупории Имом Ҳусайн (а) ва ёронаш пас аз воқеаи Ошӯро дар соли 61ҳ.қ. ишора дорад. Дар бораи замон, чигунагӣ ва дафнкунандагони пайкарҳо гузоришҳои мухталифе вуҷуд дорад. Бар асоси бархе гузоришҳо, Банӣ Асад пайкари шуҳадо (а)-ро дафн карданд ва дар ривоёти имомия, Имом Саҷҷод (а) низ дар дафни Имом Ҳусайн (а) нақш доштааст. Шуҳадо (а) дар Карбало дафн шуданд ва бархе аз онон, аз ҷумла Ҳазрати Аббос (а), Ҳурр ибни Язиди Риёҳӣ ва Ҳабиб ибни Мазоҳир, оромгоҳҳои ҷудогона доранд. Дар бораи маҳалли дафни сари шуҳадо низ дидгоҳҳои мухталифе нақл шудааст.

Дафни шаҳидони Карбало дар мақталҳо ва равзаҳои ошӯроӣ бозтоб ёфта ва боқӣ мондани пайкари шуҳадо (а) пас аз шаҳодат, аз ҷилваҳои мазлумияти онон дониста шудааст. Оини сӯгвории занони Банӣ Асад дар 13 муҳаррам низ бо ёдкарди ин рухдод баргузор мешавад.

Ҷойгоҳ ва аҳаммият

Дафни шаҳидони Карбало аз рухдодҳои пас аз воқеаи Ошӯро аст, ки дар сарчашмаҳои таърихӣ ва ривоӣ бозтоб ёфтааст.[1] Ин мавзуъ аз назари эътиқодӣ низ аҳаммият дорад; зеро дар ривоёти имомия, дафни имом аз вазоифи имом пас аз ӯ дониста шуда ва ҳузури муъҷизаомези Имом Саҷҷод (а) барои дафни Имом Ҳусайн (а), аз шавоҳиди имомати ӯ ба шумор омадааст.[2]

Боқӣ мондани пайкари Имом Ҳусайн (а) ва ёронаш бар замин пас аз шаҳодат ва дафни онҳо бо таъхир, дар мақталҳо ва равзаҳои ошӯроӣ бозтоб ёфта ва аз ҷилваҳои мазлумияти шаҳидони Карбало дониста шудааст. Оини сӯгвории занони Банӣ Асад дар 13 муҳаррам низ бо ёдкарди дафни шуҳадо (а) баргузор мешавад.[3] Ҳамчунин шинохти маҳалли қабри шаҳидон (а) дар шаклгирии зиёратгоҳҳои Карбало ва суннати зиёрати Имом Ҳусайн (а) аҳаммият доштааст.[4]

Замони дафни пайкарҳо

Дар бораи замони дафни шаҳидони Карбало (а), ихтилоф вуҷуд дорад. Бархе сарчашмаҳо, 11 муҳаррами соли 61 ҳиҷриро замони дафн донистаанд.[5] Ин дидгоҳ дар миёни муаррихони аҳли суннат[6] ва шуморе аз уламои шиа пазируфта шудааст.[7] Бархе сарчашмаҳо низ 13 муҳаррамро замони дафн зикр кардаанд.[8] Гузорише низ аз боқӣ мондани пайкарҳо то се рӯз пас аз Ошӯро ҳикоят дорад،[9] аммо бархе пажӯҳишгарон онро фоқиди пуштивонаи таърихии кофӣ донистаанд.[10]

Мавзеи дафни пайкарҳо

Бино ба гузоришҳои машҳур, Имом Ҳусайн (а) дар маҳалли кунунии ҳарамаш дафн шуд.[11] Алиакбар (а) низ дар поёни пои Имом Ҳусайн (а) ба хок супурда шуд.[12] Ҳазрати Аббос (а) дар маҳалли шаҳодаташ ва ҷудо аз дигар шуҳадо (а) дафн шуд ва марқади ӯ низ дар ҳамон маҳал қарор дорад.[13] Дар бораи Алиасғар (а) низ гузоришҳое аз дафни ӯ дар наздикии қабри Имом Ҳусайн (а) вуҷуд дорад.[14] Бархе пажӯҳишгарон, нисбат додани дафни Алиасғар (а) бар синаи Имом Ҳусайн (а)-ро фоқиди пуштивонаи таърихӣ дониста ва эҳтимол додаанд, ки ин таъбир ҷанбаи маҷозӣ дошта бошад.[15]

Ҳурр ибни Язиди Риёҳӣ низ ҷудо аз дигар шуҳадо (а) дафн шуд. Бар асоси бархе гузоришҳо, хешовандони ӯ пайкарашро ба маҳалли дигаре интиқол доданд ва ҳамон ҷо ба хок супурданд.[16] Ҳабиб ибни Мазоҳир низ ба сабаби пайванди қабилавӣ бо Банӣ Асад, ҷудо аз дигар шуҳадо (а) ва дар наздикии қабри Имом Ҳусайн (а) дафн шуд.[17] Дар бораи дигар ёрони имом низ гузориш шудааст, ки дар наздикии қабри Имом Ҳусайн (а) ва ба сурати дастаҷамъӣ дафн шуданд.[18]

Дафни сарҳои шуҳадо (а)

Мақолаи асосӣ: Сарҳои шаҳидони Карбало

Дар бораи маҳалли дафни сари Имом Ҳусайн (а) дидгоҳҳои мухталифе вуҷуд дорад. Дидгоҳи машҳур дар миёни уламои шиа он аст, ки сари имом пас аз интиқол ба Шом ба Карбало бозгардонда ва дар канори пайкари ӯ дафн шуд.[19] Дар сарчашмаҳои Миср, [20] Димишқ, [21] Мадина[22] ва Наҷаф низ ба унвони маҳалли дафни сари имом зикр шудааст.[23] дар бораи сарҳои дигар шуҳадо (а) низ бештари уламои шиа, бозгардондани онҳо ба Карбало ва дафн дар канори пайкарҳоро пазируфтаанд.[24] Бо ин ҳол, дар Боб-ус-сағири Димишқ зиёратгоҳе мансуб ба сарҳои шуҳадо (а) вуҷуд дорад.[25]

Дафнкунандагон ва чигунагии дафни пайкарҳо

Дар бораи дафнкунандагони шаҳидони Карбало ду даста гузориш вуҷуд дорад. Бар асоси бархе гузоришҳо, афроди қабилаи Банӣ Асад ки дар Ғозирия сукунат доштанд, пас аз рафтани сипоҳи Умар ибни Саъд ба Карбало рафтанд ва пайкари шуҳадо (а)-ро дафн карданд.[26] Дар бархе аз ин гузоришҳо, намоз бар пайкари шуҳадо (а) низ ба онон нисбат дода шудааст.[27] Бар асоси ривоёти имомия،[28] Имом Саҷҷод (а) бо вуҷуди асорат, ба сурати муъҷизаомез ба Карбало омад ва пайкари Имом Ҳусайн (а)-ро дафн кард.[29] Бархе пажӯҳишгарон, ин ду даста гузоришро қобили ҷамъ донистаанд; ба ин маъно, ки Банӣ Асад дар дафни шуҳадо (а) ҳузур доштанд ва Имом Саҷҷод (а) низ дар дафни Имом Ҳусайн (а) нақш дошт.[30]

Чигунагии дафни Имом Ҳусайн (а)

Гузоришҳое дар бораи дафни пайкари Имом Ҳусайн (а) беғусл ва бекафан вуҷуд дорад.[31] Шиддати ҷароҳотҳои воридшуда бар пайкари он ҳазрат ва рубуда шудани либосҳои эшон, аз авомили муассир дар чигунагии дафн дониста шудааст.[32] Дар гузорише марбут ба давраи Мутаваккили Аббосӣ омадааст, ки ҳангоми набши қабри Имом Ҳусайн (а), бӯриёе тоза дар зери бадани он ҳазрат дида шуд.[33] Бархе пажӯҳишгарон бар асоси ин гузориш эҳтимол додаанд, ки пайкари Имом (а) ҳангоми дафн бар бӯриё қарор дода шуда бошад.[34]

Маросими марбут

Мақолаи асосӣ: Сӯгвории занони Банӣ Асад (оин)

Ҳар сол дар 13 муҳаррам, маросиме бо унвони сӯгвории занони Банӣ Асад дар ҳарами Имом Ҳусайн (а) баргузор мешавад, ки ёдовари дафни шаҳидони Карбало (а) аст.[35] Дар ин маросим, занон бо ҳамли сабадҳои ҳасирии дорои кафан ва бӯриё,[36] ва сар додани шиори Лаббайка ё Ҳусайн сӯгворӣ мекунанд.[37]

Ойинҳои монанде низ бо унвони қатл-ул-Ҳусайн дар бархе шаҳрҳои Эрон баргузор мешавад.[38]

Эзоҳ

  1. ↑ Масъудӣ, Муруҷ-уз-заҳаб, ҷ.3, саҳ.63; Муқаррам, Мақтал-ул-Ҳусайн (а), саҳ.319.
  2. ↑ Муҳаммадии Райшаҳрӣ, Донишномаи Имом Ҳусайн (а) бар пояи Қуръон, ҳадис ва таърих, ҷ.7, саҳ.436.
  3. ↑ «فریاد "لبیک یا حسین" زنان قبیله بنی‌اسد در حرم سیدالشهدا طنین‌انداز شد», Хабаргузории Меҳр.
  4. ↑ Муҳаммадии Райшаҳрӣ, Донишномаи Имом Ҳусайн (а) бар пояи Қуръон, ҳадис ва таърих, ҷ.7, саҳ.436.
  5. ↑ Балозурӣ, Ансоб-ул-ашроф, ҷ.3, саҳ.205; Табарӣ, Таърих-ул-умам ва-л-мулук, ҷ.5, саҳ.455; Масъудӣ, Муруҷ-уз-заҳаб, ҷ.3, саҳ.63.
  6. ↑ Балозурӣ, Ансоб-ул-ашроф, ҷ.3, саҳ.205; Ибни Асир, ал-Комил фӣ-т-таърих, ҷ.4, саҳ.80.
  7. ↑ Ибни Шаҳри Ошуб, Маноқиби Оли Абитолиб (а), ҷ.4, саҳ.112; Сайид ибни Товус, ал-Маҳлуф ало қатла-т-туфуф, саҳ.107.
  8. ↑ Муқаррам, Мақтал-ул-Ҳусайн (а), саҳ.319.
  9. ↑ Балъамӣ, Таърихномаи Табарӣ, ҷ.4, саҳ.712
  10. ↑ Пешвоӣ, Мақтали ҷомеъи Саййидушшуҳадо (а), саҳ.900 - 903.
  11. ↑ Шайхи Муфид, ал-Иршод, ҷ.2, саҳ.114; Табарасӣ, Эълом-ул-варо би аълом-ил-ҳудо, ҷ.1, саҳ.417; Маҷлисӣ, Ҷилоъ-ул-уюн, саҳ.380.
  12. ↑ Шайхи Муфид, ал-Иршод, ҷ.2, саҳ.114; Арбилӣ, Кашф-ул-ғумма, ҷ.3, саҳ.168.
  13. ↑ Муқаррам, Мақтал-ул-Ҳусайн (а), саҳ.319 - 321; Маҷлисӣ, Биҳор-ул-анвор, ҷ.45, саҳ.169.
  14. ↑ Маҷлисӣ, Биҳор-ул-анвор, ҷ.45, саҳ.169.
  15. ↑ Қозӣ Таботабоӣ, Таҳқиқ дар бораи нахустин арбаини ҳазрати Саййидушшуҳадо (а), саҳ.95.
  16. ↑ Муқаррам, Мақтал-ул-Ҳусайн (а), саҳ.321; Амин, Аъён-уш-шиа, ҷ.1, саҳ.613.
  17. ↑ Амин, Аъён-уш-шиа, ҷ.1, саҳ.613.
  18. ↑ Кашшӣ, Риҷол-ул-Кашшӣ, саҳ.463 - 464.
  19. ↑ Қозӣ Таботабоӣ, Таҳқиқ дар бораи нахустин арбаини ҳазрати Саййидушшуҳадо (а), саҳ.29; Сайид ибни Товус, ал-Маҳлуф ало қатла-т-туфуф, саҳ.112; Наҷафӣ, Ҷавоҳир-ул-калом, ҷ.20, саҳ.93.
  20. ↑ Амин, Лавоиҷ-ул-ашҷон, саҳ.191.
  21. ↑ Балозурӣ, Ансоб-ул-ашроф, ҷ.3, саҳ.214.
  22. ↑ Ҳанбалӣ, Шазорот-уз-заҳаб, ҷ.1, саҳ.275; Ибни Касир, ал-Бидоя ва-н-ниҳоя, ҷ.8, саҳ.204.
  23. ↑ Ибни Қулавайҳ, Комил-уз-зиёрот, саҳ.35.
  24. ↑ Муқаррам, Мақтал-ул-Ҳусайн (а), саҳ.470.
  25. ↑ Олимӣ, Ҳусайн нафси мутамаинна, саҳ.365.
  26. ↑ Шайхи Муфид, ал-Иршод, ҷ.2, саҳ.114; Табарасӣ, Эълом-ул-варо би аълом-ил-ҳудо, ҷ.1, саҳ.417.
  27. ↑ Шайхи Муфид, ал-Иршод, ҷ.2, саҳ.114; Табарасӣ, Эълом-ул-варо би аълом-ил-ҳудо, ҷ.1, саҳ.417.
  28. ↑ Маҷлисӣ, Биҳор-ул-анвор, ҷ.27, саҳ.288 - 291.
  29. ↑ Кашшӣ, Риҷол-ул-Кашшӣ, саҳ.463 - 464; Маҷлисӣ, Ҷилоъ-ул-уюн, саҳ.380.
  30. ↑ Муҳаммадии Райшаҳрӣ, Донишномаи Имом Ҳусайн (а) бар пояи Қуръон, ҳадис ва таърих, ҷ.7, саҳ.437.
  31. ↑ Табарӣ, Таърих-ул-умам ва-л-мулук, ҷ.5, саҳ.455-456; Балозурӣ, Ансоб-ул-ашроф, ҷ.3, саҳ.206.
  32. ↑ Табарӣ, Таърих-ул-умам ва-л-мулук, ҷ.5, саҳ.455-456; Балозурӣ, Ансоб-ул-ашроф, ҷ.3, саҳ.206.
  33. ↑ Шайхи Тӯсӣ, ал-Амолӣ, саҳ.326, ҳ.653.
  34. ↑ Пешвоӣ, Мақтали ҷомеъи Саййидушшуҳадо (а), саҳ.900 - 903.
  35. ↑ «فریاد "لبیک یا حسین" زنان قبیله بنی‌اسد در حرم سیدالشهدا طنین‌انداز شد», Хабаргузории Меҳр.
  36. ↑ «زنان قبیله بنی‌اسد به عزاداری پرداختند», Хабаргузории Дифои муқаддас.
  37. ↑ «فریاد "لبیک یا حسین" زنان قبیله بنی‌اسد در حرم سیدالشهدا طنین‌انداز شد», Хабаргузории Меҳр.
  38. ↑ «آیین‌های عاشورایی در مازندران», Хабаргузории ИРНА.

Сарчашма

  • Амин, Сайид Муҳсин, Аъён-уш-шиа, Бейрут, Дор-ут-таъоруф, 1362ҳ.ш.
  • Амин, Сайид Муҳсин, Лавоиҷ-ул-ашҷон фӣ мақтал-ил-Ҳусайн (а), Бейрут, Дор-ул-амир ли-с-сақофа ва-л-улум, 1996.
  • Арбилӣ, Алӣ ибни Исо, Кашф-ул-ғумма фи маърифат-ил-аимма, Теҳрон, Интишороти Исломия, 1382ҳ.ш.
  • Балозурӣ, Аҳмад ибни Яҳё, Ансоб-ул-ашроф, Бейрут, Дор-ут-таъоруф, 1977.
  • Балъамӣ, Абуалӣ, Таърихномаи Табарӣ, Теҳрон, Интишороти Огоҳ, 1403ҳ.ш.
  • Ибни Асир, Алӣ ибни Абил-Карам, ал-Комил фӣ-т-таърих, Дор Содир, Бейрут, 1965.
  • Ибни Касир, Исмоил ибни Умар, ал-Бидоя ва-н-ниҳоя, Бейрут, Дор эҳё-ит-турос-ил-арабӣ, 1408ҳ.қ.
  • Ибни Қулавайҳ, Ҷаъфар ибни Муҳаммад, Комил-уз-зиёрот, Наҷаф, Дор-ул-муртазавия, 1398ҳ.қ.
  • Ибни Шаҳри Ошуб, Муҳаммад ибни Алӣ, Маноқиби Оли Абитолиб (а), Наҷаф, Мактабат-ул-Ҳайдария, 1376ҳ.қ.
  • Кашшӣ, Муҳаммад ибни Умар, Риҷол-ул-Кашшӣ, Машҳад, Нашри Донишгоҳи Машҳад, 1409ҳ.қ.
  • Қозӣ Таботабоӣ, Сайид Муҳаммадалӣ, Таҳқиқ дар бораи нахустин арбаини ҳазрати Саййидушшуҳадо (а), Теҳрон, Вазорати фарҳанг ва иршоди исломӣ, 1385ҳ.ш.
  • Масъудӣ, Алӣ ибни Ҳусайн, Муруҷ-уз-заҳаб, Қум, Дор-ул-ҳиҷра, 1409ҳ.қ.
  • Маҷлисӣ, Муҳаммадбоқир, Биҳор-ул-анвор, Бейрут, Дор эҳё-ит-турос-ил-арабӣ, 1403ҳ.қ.
  • Маҷлисӣ, Муҳаммадбоқир, Ҷилоъ-ул-уюн, Теҳрон, чопи сангӣ, 1383ҳ.ш.
  • Муқаррам, Абдурраззоқ Мусавӣ, Мақтал-ул-Ҳусайн (а), Бейрут, Дор-ул-китоб-ил-исломия, 1979.
  • Муҳаммадии Райшаҳрӣ, Муҳаммад, Донишномаи Имом Ҳусайн (а) бар пояи Қуръон, ҳадис ва таърих, Қум, Дор-ул-ҳадис, 1388ҳ.ш.
  • Наҷафӣ, Муҳаммадҳасан, Ҷавоҳир-ул-калом, Бейрут, Дор эҳё-ит-турос-ил-арабӣ, 1362ҳ.ш.
  • Олимӣ, Муҳаммадалӣ, Ҳусайн нафси мутамаинна (аз Мадина то Карбало), Теҳрон, Интишороти Ҳодӣ, 1372ҳ.ш.
  • Пешвоӣ, Маҳдӣ, Мақтали ҷомеъи Саййидушшуҳадо (а), Қум, Муассисаи омӯзишӣ-пажӯҳишии Имом Хумайнӣ (р), 1389ҳ.ш.
  • Сайид ибни Товус, ал-Маҳлуф ало қатла-т-туфуф, Қум, Нашри Ал-Маъад, 1988.
  • Табарасӣ, Фазл ибни Ҳасан, Эълом-ул-варо би аълом-ил-ҳудо, Теҳрон, Интишороти Исломия, 1390ҳ.қ.
  • Табарӣ, Муҳаммад ибни Ҷарир, Таърих-ул-умам ва-л-мулук, Бейрут, Дор-ут-турос, 1967.
  • Хоразмӣ, Муваффақ ибни Аҳмад, Мақтал-ул-Ҳусайн (а), Қум, Анвор-ул-ҳудо, 1381ҳ.ш.
  • Ҳанбалӣ, Имод, Шазорот-уз-заҳаб, Бейрут ва Димишқ, Дор Ибни Касир, 1406ҳ.қ.
  • Шайхи Муфид, Муҳаммад ибни Муҳаммад, ал-Иршод, Қум, Конгресси Шайхи Муфид, 1413ҳ.қ.
  • Шайхи Тӯсӣ, Муҳаммад ибни Ҳасан, ал-Амолӣ, Қум, Дор-ус-сақофа, 1414ҳ.қ.
  • «زنان قبیله بنی‌اسد به عزاداری پرداختند» («Занони қабилаи Банӣ Асад ба сӯгворӣ пардохтанд»), Хабаргузории Дифои муқаддас, Санаи нашр: 10 июли 2024, санаи боздид: 10 июли 2026.
  • «آیین‌های عاشورایی در مازندران» («Ойинҳои ошӯроӣ дар Мозандарон»), Хабаргузории ИРНА, санаи дарҷи матлаб: 6 сентябри 2019, санаи боздид: 10 июли 2026.
  • «فریاد "لبیک یا حسین" زنان قبیله بنی‌اسد در حرم سیدالشهدا طنین‌انداز شد» («Фарёди "Лаббайка ё Ҳусайн"-и занони қабилаи Банӣ Асад дар ҳарами Саййидушшуҳадо (а) тӯнинандоз шуд»), Хабаргузории Меҳр, Санаи нашр: 29 ноябри 2012, санаи боздид: 10 июли 2026.
Баргирифта аз "https://tg.wikishia.net/w/index.php?title=Дафни_шаҳидони_Карбало&oldid=38991"