Jump to content

Хутбаи Имом Саҷҷод (а) дар Кӯфа

Иловаи пайвандҳо
Аз wikishia
Набояд иштибоҳ гирифта шавад бо: Хутбаи Имом Саҷҷод (а) дар Шом.
Хутбаи Имом Саҷҷод (а) дар Кӯфа
Мавзуъсуханронии Имом Саҷҷод (а) пас аз Воқеаи Карбало ва ҳангоми асорат дар Кӯфа
Ровии аслӣҲузайм ибни Шарик Асадӣ
Сарчашмаи шиаал-Иҳтиҷоҷ, Табарсӣ ва ал-Луҳуф Сайид ибни Тавус


Хутбаи Имом Саҷҷод (а) дар Кӯфа (форсӣ: خطبه امام سجاد (ع) در کوفه) нахустин суханронии Имом Саҷҷод (а) пас аз воқеаи Карбало аст, ки пас аз хутбаи ҳазрати Зайнаб (с) дар миёни мардумони Кӯфа хонда шуд. Ин хутба, бо вуҷуди кӯтоҳ будани матни он, аз назари фасоҳат ва балоғат мавриди таваҷҷуҳ қарор гирифта ва муҳтавои дар бораи нақди рафтори мардумони Кӯфа ва тавсифи шароити сиёсӣ ва иҷтимоии замон аст.

Дар ин хутба, Имом Саҷҷод (а) бо муаррифии худ ба унвони фарзанди Имом Ҳусайн (а), ба баёни мусибатҳои Карбало, паймоншиканӣ ва фиребкории кӯфиён, пешбинии оқибати рафтори онон ва таъкид бар зарурати муҳаббат ва вафодорӣ ба Аҳли Байт (а) мепардозад. Ҳамчунин, барои тавсифи шаҳодати Имом Ҳусайн (а) аз таъбири қатли сабр истифода карда ва онро мояи ифтихор донистааст.

Бар асоси сарчашмаҳои таърихӣ, ин хутба таъсири амиқе бар ҳозирон гузошт ва гурӯҳе аз мардумони Кӯфа аз Имом хостанд раҳбарии ононро барои хунхоҳӣ бар ӯҳда гирад. Имом бо ишора ба собиқаи аҳдшикании кӯфиён, ин дархостро напазируфт ва танҳо аз онон хост дар сурати нотавонӣ аз ёрии Аҳли Байт (а), дастикам бо душманонашон ҳамроҳӣ накунанд. Бархе пажӯҳишгарон ин хутбаро ҳамроҳ бо хутбаи ҳазрати Зайнаб (с) аз омилҳои муассир дар шаклгирии қиёми таввобин ва қиёми Мухтор донистаанд.

Ин хутба дар манобеъе монанди ал-Иҳтиҷоҷ ва ал-Луҳуф нақл шудааст; бо ин ҳол, Сайид Ҷаъфари Шаҳидӣ, таърихпажӯҳ, дар хонда шудани ин хутба дар Кӯфа тардид карда онро бо хутбаи Имом Саҷҷод (а) дар Димишқ яке донистааст.

Муаррифӣ ва ҷойгоҳ

Хутбаи Имом Саҷҷод (а) дар Кӯфа, нахустин хутбаи Имом пас аз воқеаи Ошӯрост, ки пас аз хутбаи ҳазрати Зайнаб (с) дар миёни гурӯҳе аз мардумони Кӯфа, ки барои тамошои асирони Карбало гирд омада буданд, хонда шуд.[1] Ин хутба баёнгари эътирози Имом ба рафтори кӯфиён муаррифӣ ва муносиби шароити замонӣ ва маконӣ тавсиф шудааст.[2]

Ба гуфтаи пажӯҳишгарон, Имом Саҷҷод (а) бо хондани ин хутба, дар канори муаррифии худ ва баёни воқеаҳои Карбало, тавонист бар рӯи шахсоне, ки таҳти таъсири таблиғоти умавӣ гирифтори ғафлат шуда буданд, таъсир гузорад ва рӯҳияи ҷиҳод ва шаҳодатро дар онон зинда кунад. Ин хутба ва хутбаи ҳазрати Зайнаб (с) дар шаклгирии қиёми тавобин ва қиёми Мухтор муассир буданд.[3]

Сайид Ҷаъфари Шаҳидӣ (ваф.1386ҳ.ш.), таърихпажӯҳи шиа бар ин аст, ки ба далели шароити Кӯфа, сахтгирии маъмурони ҳукумати умавӣ ва тарси мардум аз онон, эҳтимол дорад хутбае аз Имом Саҷҷод (а) дар Кӯфа ироа нашуда бошад ва суханони мансуб ба ӯ дар Кӯфа бо хутбаи ӯ дар масҷиди Димишқ яке бошад, ки бо гузашти замон, ровиёни ҳадис онҳоро бо ҳам омехтаанд.[4]

Санади хутба

Хутбаи Имом Саҷҷод (а) дар Кӯфа дар сарчашмаҳои гуногун нақл шудааст. Аз ҷумла китобҳои ал-Иҳтиҷоҷ,[5] ал-Луҳуф,[6] Мусир-ул-аҳзон[7] ва Биҳор ал-анвор.[8]

Муҳтаво

Бар асоси гузориши китоби ал-Иҳтиҷоҷ, пас аз поёни хутбаи Ҳазрати Зайнаб (с), Имом Саҷҷод (а) ӯро дилдорӣ дод, ба сукут даъват кард ва ӯро олимаи ғайри муаллама тавсиф намуд. Сипас худ ба миёни мардумони Кӯфа омад ва суханоне эрод кард.[9] Муҳимтарин матолиби ин хутба, бар асоси китоби Фарҳанги ҷомеи суханони Имом Саҷҷод (а), иборатанд аз:

Қатли сабри Имом Ҳусайн (а)

Дар хутбаи Имом Саҷҷод (а), вожаи қатли сабр барои тавсифи шаҳодати Имом Ҳусайн (а) ба кор рафта ва Имом ба он ифтихор мекунад.[11] Ҳусайн Андалеби Ҳамадонӣ далели ин ифтихорро нотавонии душман дар рӯдаррӯии мустақим бо Имом ва яктоии чунин навъи шаҳодат медонад, ки насиби ҳеҷ яке аз пайғамбарон ва авлиёи Илоҳӣ нашудааст.[12]

Вокуниши мардумони Кӯфа ба суханони Имом Саҷҷод (а)

Бар асоси гузоришҳои таърихӣ, пас аз ин ки Имом Саҷҷод (а) хутба хонд, мардуми Кӯфа, ки мутаассир шуда буданд, аз ӯ хостанд раҳбарии қиём ва хунхоҳиро бар ӯҳда гирад. Имом бо ёдоварии аҳдшиканиҳои онон ва рафторашон бо падаронаш, ин дархостро рад кард ва аз онон фақат як чиз хост ва фармуд: «Агар бо мо нестед, ҳаддиақал бо душманони мо ҳамроҳӣ накунед.»[13]

Матн ва тарҷумаи хутбаи Имом Саҷҷод (а) дар Кӯфа

Матн
Матн ва Тарҷума
Тарҷума

قالَ حُذَیم بن شَریک الأسدی خَرَجَ زَیْن العابِدین (ع) إلی النّاسِ وأومَی إلَیْهِم أنْ اُسْکُتوا فَسَکتوا و هو قائِمٌ فَحمد اللهَ وأثْنی عَلیه و صَلّی عَلی نَبِیّه.ثُمّ قال:

أَیُّها النّاسُ مَنْ عَرَفَني فَقَدْ عَرَفَني و مَنْ لَمْ یَعْرِفْني فَأنا عليُّ بْنُ الحُسَیْنِ المَذْبُوحِ بِشَطِّ الْفُراتِ مِنْ غَیْرِ ذَحْل وَ لا تِرات، اَنَا ابْنُ مَنِ انْتُهِکَ حَرِیمُهُ وَ سُلِبَ نَعِیمُهُ وَ انْتُهِبَ مالُهُ وَ سُبِیَ عِیالُهُ، اَنَا ابْنُ مَنْ قُتِلَ صَبْراً، فَکَفى بِذلِکَ فَخْراً.

اَیُّهَا النّاسُ! ناشَدْتُکُمْ بِاللهِ هَلْ تَعْلَمُونَ اَنَّکُمْ کَتَبْتُمْ اِلى اَبِی وَ خَدَعْتُمُوهُ، وَ اَعْطَیْتُمُوهُ مِنْ اَنْفُسِکُمُ الْعَهْدَ وَ الْمِیثاقَ وَ الْبَیْعَة ثُمَّ قاتَلْتُمُوهُ وَ خَذَلُْتمُوهُ؟ فَتَبّاً لَکُمْ ما قَدَّمْتُمْ لاَِنْفُسِکُمْ وَ سَوْاهً لِرَاْیِکُمْ، بِاَیَّةِ عَیْنِ تَنْظُرُونَ اِلى رَسُولِ اللهِ(ص) یَقُولُ لَکُمْ: قَتَلْتُمْ عِتْرَتِی وَ انْتَهَکْتُمْ حُرْمَتِی فَلَسْتُمْ مِنْ اُمَّتِی؟

قالَ: فَارْتَفَعَتْ أصْواتُ النّاس بِالْبُکاءِ و یَدْعُو بَعضهم بعضاً هَلکْتُم و ماتَعْلمُون.فَقال عَلیُّ بْن الحُسَین: رَحم اللهُ اِمرأًٌ قَبْلَ نَصیحَتی و حَفِظَ وَصیّتی فِی اللهِ و فی رَسُولِه و فی أهلِ بیتِه، فإنّ لَنا «فِی رَسُولِ اللهِ أُسْوَة حَسَنَة».[14]

فَقالُوا بِأجْمَعهم نَحْنُ کُلُّنا یَاابْنَ رَسُول الله سامِعُون مُطِیعُون حافِظُون لِذِمامِک، غَیْر زاهِدین فیکَ و لا‌‌ راغِبینَ عَنْکَ فَمُرْنا بأمْرِکَ، رَحمکَ الله فإنّا حَرْبٌ لِحَرْبِکَ و سِلْمٌ لِسِلْمِکَ لِنَأخَذَنَّ ترتک وترتنا مِمَّنْ ظَلَمَکَ و ظَلَمَنا.

فقال علی بن الحسین ع: هَیْهات! اَیُّهَا الْغَدَرَةُ الْمَکَرَةُ! حِیلَ بَیْنَکُمْ وَ بَیْنَ شَهَواتِ اَنْفُسِکُمْ، اَتُرِیدُونَ اَنْ تَاْتُوا اِلَیَّ کَما اَتَیْتُمْ اِلى آبایِی مِنْ قَبْلُ، کَلاّ وَ رَبِّ الرّاقِصاتِ اِلى مِنى، فَاِنَّ الْجُرْحَ لَمّا یَنْدَمِلْ، قُتِلَ اَبِی بِالاَْمْسِ وَ اَهْلُ بَیْتِهِ مَعَهُ، فَلَمْ یُنْسِنِی ثُکْلَ رَسُولِ اللهِ(ص) وَثُکْلَ اَبِی وَ بَنِی اَبِی وَ جَدِّی، شَقَّ لَهازِمی وَ مَرارَتُهُ بَیْنَ حَناجِرِی وَ حَلْقِی، وَ غُصَصُهُ تَجْرِی فِی فِراشِ صَدْرِی، وَ مَسْاَلَتِی اَنْ لا تَکُونُوا لَنا وَ لاعَلَیْنا.

ثم قال ع:
لا غَرْوَ اِنْ قُتِلَ الْحُسَیْنُ وَ شَیْخُهُ
قَدْ کانَ خَیْراً مِنْ حُسَیْن وَ اَکْرَما
فَلا تَفْرَحُوا یا اَهْلَ کُوفَهَ بِالَّذِی
اُصیبَ حُسَیْنٌ کانَ ذلِکَ اَعْظَما
قَتیلٌ بِشَطِّ النَّهْرِ نَفْسی فِداوُهُ
جَزاءُ الَّذِی اَرْداهُ نارُ جَهَنَّمـا

قالَ حُذَیم بن شَریک الأسدی خَرَجَ زَیْن العابِدین (ع) إلی النّاسِ وأومَی إلَیْهِم أنْ اُسْکُتوا فَسَکتوا و هو قائِمٌ فَحمد اللهَ وأثْنی عَلیه و صَلّی عَلی نَبِیّه.ثُمّ قال:
Ҳузайм ибни Шарики Асадӣ мегӯяд: Зайнулъобидин (а) баробари мардум омад ва ишора ба сукут кард! Хомӯш шуданд ва ӯ истода, сипос Худоро гуфт ва ситоиши Ӯ кард ва бар Набӣ (с) дуруд фиристод. Он гоҳ гуфт:
یُّها النّاسُ مَنْ عَرَفَني فَقَدْ عَرَفَني و مَنْ لَمْ یَعْرِفْني فَأنا عليُّ بْنُ الحُسَیْنِ المَذْبُوحِ بِشَطِّ الْفُراتِ مِنْ غَیْرِ ذَحْل وَ لا تِرات، اَنَا ابْنُ مَنِ انْتُهِکَ حَرِیمُهُ وَ سُلِبَ نَعِیمُهُ وَ انْتُهِبَ مالُهُ وَ سُبِیَ عِیالُهُ، اَنَا ابْنُ مَنْ قُتِلَ صَبْراً، فَکَفى بِذلِکَ فَخْراً.
Эй мардум! Ҳар кас маро мешиносад, мешиносад ва ҳар кас намешиносад (бигӯям) ман Алӣ фарзанди Ҳусайнам, ки дар канори Фурот ӯро куштанд бидуни он ки хунхоҳе бошад ва қасосе талаб кунад. Ман писари он касам, ки ҳурматашро шикастанд ва молашро тороҷ карданд ва аҳли байташро ба асорат гирифтанд. Ман писари он касам, ки ӯро ба зорӣ куштанд ва ин фахри мо бас аст.
اَیُّهَا النّاسُ! ناشَدْتُکُمْ بِاللهِ هَلْ تَعْلَمُونَ اَنَّکُمْ کَتَبْتُمْ اِلى اَبِی وَ خَدَعْتُمُوهُ، وَ اَعْطَیْتُمُوهُ مِنْ اَنْفُسِکُمُ الْعَهْدَ وَ الْمِیثاقَ وَ الْبَیْعَة ثُمَّ قاتَلْتُمُوهُ وَ خَذَلُْتمُوهُ؟ فَتَبّاً لَکُمْ ما قَدَّمْتُمْ لاَِنْفُسِکُمْ وَ سَوْاهً لِرَاْیِکُمْ، بِاَیَّةِ عَیْنِ تَنْظُرُونَ اِلى رَسُولِ اللهِ(ص) یَقُولُ لَکُمْ: قَتَلْتُمْ عِتْرَتِی وَ انْتَهَکْتُمْ حُرْمَتِی فَلَسْتُمْ مِنْ اُمَّتِی؟
Эй мардум! Шуморо ба Худо савганд медиҳам, оё дар хотир доред ба сӯи падари ман нома навиштед ва ӯро фиреб додед ва аҳду паймон бастед ва боз бо ӯ корзор кардед ва ӯро бе ёр гузоштед? Ҳалок бод шуморо! Чӣ тӯшае барои худ пеш фиристодед! Ва зишт бод раъйи шумо! Бо кадом чашм ба рӯи Пайғамбар (с) назар меафканед, вақте бо шумо гӯяд: «Итрати маро куштед ва ҳурмати маро шикастед, пас, аз уммати ман нестед?!»
قالَ: فَارْتَفَعَتْ أصْواتُ النّاس بِالْبُکاءِ و یَدْعُو بَعضهم بعضاً هَلکْتُم و ماتَعْلمُون.فَقال عَلیُّ بْن الحُسَین: رَحم اللهُ اِمرأًٌ قَبْلَ نَصیحَتی و حَفِظَ وَصیّتی فِی اللهِ و فی رَسُولِه و فی أهلِ بیتِه، فإنّ لَنا «فِی رَسُولِ اللهِ أُسْوَة حَسَنَة».[15]
Ровӣ гуфт: Садои мардум ба гиря баланд шуд ва ба якдигар мегуфтанд: «Ҳалок шудед ва нафаҳмидед!» Пас Алӣ ибни Ҳусайн (а) фармуд: Худо раҳмат кунад он касеро, ки насиҳати маро бипазирад ва васияти маро маҳз барои Худо ва Расули Худо (с) ва хонадонаш нигоҳ дорад! «Фа-инна лано фи Расулиллоҳ (с) усватун ҳасана».
فَقالُوا بِأجْمَعهم نَحْنُ کُلُّنا یَاابْنَ رَسُول الله سامِعُون مُطِیعُون حافِظُون لِذِمامِک، غَیْر زاهِدین فیکَ و لا‌‌ راغِبینَ عَنْکَ فَمُرْنا بأمْرِکَ، رَحمکَ الله فإنّا حَرْبٌ لِحَرْبِکَ و سِلْمٌ لِسِلْمِکَ لِنَأخَذَنَّ ترتک وترتنا مِمَّنْ ظَلَمَکَ و ظَلَمَنا.
Ҳама гуфтанд: «Эй фарзанди Расули Худо, мо фармонбардорем ва паймони туро нигоҳ медорем, дил ба сӯи ту дорем ва ҳавои ту дар хотири мост, Худо бар ту раҳмат фиристад! Фармони хеш бифармо, ки мо ҷанг кунем бо ҳар касе ки ҷанги ту хоҳад ва оштӣ кунем бо ҳар касе ки ту бо ӯ сулҳ кунӣ ва қасоси хуни туро аз онон, ки бар ту ва бар мо ситам карданд, бихоҳем.»
فقال علی بن الحسین ع: هَیْهات! اَیُّهَا الْغَدَرَةُ الْمَکَرَةُ! حِیلَ بَیْنَکُمْ وَ بَیْنَ شَهَواتِ اَنْفُسِکُمْ، اَتُرِیدُونَ اَنْ تَاْتُوا اِلَیَّ کَما اَتَیْتُمْ اِلى آبایِی مِنْ قَبْلُ، کَلاّ وَ رَبِّ الرّاقِصاتِ اِلى مِنى، فَاِنَّ الْجُرْحَ لَمّا یَنْدَمِلْ، قُتِلَ اَبِی بِالاَْمْسِ وَ اَهْلُ بَیْتِهِ مَعَهُ، فَلَمْ یُنْسِنِی ثُکْلَ رَسُولِ اللهِ(ص) وَثُکْلَ اَبِی وَ بَنِی اَبِی وَ جَدِّی، شَقَّ لَهازِمی وَ مَرارَتُهُ بَیْنَ حَناجِرِی وَ حَلْقِی، وَ غُصَصُهُ تَجْرِی فِی فِراشِ صَدْرِی، وَ مَسْاَلَتِی اَنْ لا تَکُونُوا لَنا وَ لاعَلَیْنا.
Алӣ ибни Ҳусайн (а) фармуд: «Ҳайҳот! Эй бевафоёни маккор! Байни шумо ва шаҳватҳо пардае омад. Мехоҳед ҳамон ёрие, ки ба падарони ман кардед, ҳамон гуна маро ҳам ёрӣ кунед? Ҳаргиз чунин нахоҳад шуд. Савганд ба Парвардигори «роқисот»,[Ёддошт 1] он захме, ки дирӯз аз куштани падари ман ва аҳли байташ бар дили ман расид, ҳанӯз беҳтар нашуда ва шифо наёфтааст. Ва ҳанӯз доғи Пайғамбар (с) фаромӯш нагашта ва доғи падари ман ва фарзандони падар ва ҷадам мӯи рӯи маро сафед кардааст ва талхии он миёни ҳулқум ва ҳанҷараи ман аст ва андӯҳи он дар синаи ман мондааст. Ва хоҳиши ман ин аст: на бо мо бошед ва на бар мо!»
ثم قال ع:

لا غَرْوَ اِنْ قُتِلَ الْحُسَیْنُ وَ شَیْخُهُ
قَدْ کانَ خَیْراً مِنْ حُسَیْن وَ اَکْرَما
فَلا تَفْرَحُوا یا اَهْلَ کُوفَهَ بِالَّذِی
اُصیبَ حُسَیْنٌ کانَ ذلِکَ اَعْظَما
قَتیلٌ بِشَطِّ النَّهْرِ نَفْسی فِداوُهُ

جَزاءُ الَّذِی اَرْداهُ نارُ جَهَنَّمـا
Он гоҳ шеъре хонд, ки мазмуни он чунин аст:
  • Шигифтовар нест агар Ҳусайн кушта шуд ва падари бузургвораш Алӣ, ки беҳтар аз Ҳусайн буд, ӯ низ кушта шуд;
  • Эй аҳли Кӯфа! Шодмон набошед ба ин мусибате, ки бар Ҳусайн ворид шуд, ки ин мусибате бузург аст;
  • Ҷонам фидои он касе, ки дар канори наҳри Фурот шаҳид шуд, ва кайфари он касе, ки ӯро кушт оташи ҷаҳаннам аст.

Ҳузайм ибни Шарики Асадӣ мегӯяд: Зайнулъобидин (а) баробари мардум омад ва ишора ба сукут кард! Хомӯш шуданд ва ӯ истода, сипос Худоро гуфт ва ситоиши Ӯ кард ва бар Набӣ (с) дуруд фиристод. Он гоҳ гуфт:

Эй мардум! Ҳар кас маро мешиносад, мешиносад ва ҳар кас намешиносад (бигӯям) ман Алӣ фарзанди Ҳусайнам, ки дар канори Фурот ӯро куштанд бидуни он ки хунхоҳе бошад ва қасосе талаб кунад. Ман писари он касам, ки ҳурматашро шикастанд ва молашро тороҷ карданд ва аҳли байташро ба асорат гирифтанд. Ман писари он касам, ки ӯро ба зорӣ куштанд ва ин фахри мо бас аст.

Эй мардум! Шуморо ба Худо савганд медиҳам, оё дар хотир доред ба сӯи падари ман нома навиштед ва ӯро фиреб додед ва аҳду паймон бастед ва боз бо ӯ корзор кардед ва ӯро бе ёр гузоштед? Ҳалок бод шуморо! Чӣ тӯшае барои худ пеш фиристодед! Ва зишт бод раъйи шумо! Бо кадом чашм ба рӯи Пайғамбар (с) назар меафканед, вақте бо шумо гӯяд: «Итрати маро куштед ва ҳурмати маро шикастед, пас, аз уммати ман нестед?!»

Ровӣ гуфт: Садои мардум ба гиря баланд шуд ва ба якдигар мегуфтанд: «Ҳалок шудед ва нафаҳмидед!» Пас Алӣ ибни Ҳусайн (а) фармуд: Худо раҳмат кунад он касеро, ки насиҳати маро бипазирад ва васияти маро маҳз барои Худо ва Расули Худо (с) ва хонадонаш нигоҳ дорад! «Фа-инна лано фи Расулиллоҳ (с) усватун ҳасана».

Ҳама гуфтанд: «Эй фарзанди Расули Худо, мо фармонбардорем ва паймони туро нигоҳ медорем, дил ба сӯи ту дорем ва ҳавои ту дар хотири мост, Худо бар ту раҳмат фиристад! Фармони хеш бифармо, ки мо ҷанг кунем бо ҳар касе ки ҷанги ту хоҳад ва оштӣ кунем бо ҳар касе ки ту бо ӯ сулҳ кунӣ ва қасоси хуни туро аз онон, ки бар ту ва бар мо ситам карданд, бихоҳем.»

Алӣ ибни Ҳусайн (а) фармуд: «Ҳайҳот! Эй бевафоёни маккор! Байни шумо ва шаҳватҳо пардае омад. Мехоҳед ҳамон ёрие, ки ба падарони ман кардед, ҳамон гуна маро ҳам ёрӣ кунед? Ҳаргиз чунин нахоҳад шуд. Савганд ба Парвардигори «роқисот»,[Ёддошт 2] он захме, ки дирӯз аз куштани падари ман ва аҳли байташ бар дили ман расид, ҳанӯз беҳтар нашуда ва шифо наёфтааст. Ва ҳанӯз доғи Пайғамбар (с) фаромӯш нагашта ва доғи падари ман ва фарзандони падар ва ҷадам мӯи рӯи маро сафед кардааст ва талхии он миёни ҳулқум ва ҳанҷараи ман аст ва андӯҳи он дар синаи ман мондааст. Ва хоҳиши ман ин аст: на бо мо бошед ва на бар мо!»

Он гоҳ шеъре хонд, ки мазмуни он чунин аст:

  • Шигифтовар нест агар Ҳусайн кушта шуд ва падари бузургвораш Алӣ, ки беҳтар аз Ҳусайн буд, ӯ низ кушта шуд;
  • Эй аҳли Кӯфа! Шодмон набошед ба ин мусибате, ки бар Ҳусайн ворид шуд, ки ин мусибате бузург аст;
  • Ҷонам фидои он касе, ки дар канори наҳри Фурот шаҳид шуд, ва кайфари он касе, ки ӯро кушт оташи ҷаҳаннам аст.

🌞
🔄
➖
➕


Ҷусторҳои вобаста

Эзоҳ

  1. ↑ Табарсӣ, ал-Иҳтиҷоҷ, 1403ҳ.қ., ҷ.2, саҳ.305; Сайид ибни Тавус, ал-Луҳуф, 1353ҳ.ш., саҳ.157; Ҳусайнӣ Аҷдод, «Таҳлили гуфтумони хутбаи Имом Саҷҷод (а) дар Кӯфа бар асоси бофти матнӣ ва мавқеиятӣ», саҳ.111
  2. ↑ Ҳусайнӣ Аҷдод, «Таҳлили гуфтумони хутбаи Имом Саҷҷод (а) дар Кӯфа бар асоси бофти матнӣ ва мавқеиятӣ», саҳ.111
  3. ↑ Макорими Шерозӣ, Ошӯро решаҳо, ангезаҳо, рӯйдодҳо ва пайомадҳо, 1387ҳ.ш., саҳ.576; Воҳидифард ва ҳамкорон, «Шеваҳои ҳифзи ҳамосаи ҳусайнӣ дар манзари Имом Саҷҷод (а) ва муқоисаи он бо даврони муосир», саҳ.291-292; Форсимедон, «Мухотабшиносии хутбаҳои Имом Саҷҷод (а) дар Кӯфа ва Шом», саҳ.102-103
  4. ↑ Шаҳидӣ, Зиндагонии Алӣ ибни Ҳусайн (а), 1385ҳ.ш., саҳ.57
  5. ↑ Табарсӣ, ал-Иҳтиҷоҷ, 1403ҳ.қ., ҷ.2, саҳ.305
  6. ↑ Сайид ибни Тавус, ал-Луҳуф, 1353ҳ.ш., саҳ.157
  7. ↑ Ибни Намо Ҳилӣ, Мусир-ул-аҳзон, 1406, саҳ.89
  8. ↑ Муҷлисӣ, Биҳор ал-анвор, 1403ҳ.қ., ҷ.45, саҳ.112-113
  9. ↑ Табарсӣ, ал-Иҳтиҷоҷ, 1403ҳ.қ., ҷ.2, саҳ.305
  10. ↑ Шарифӣ ва ҳамкорон, Фарҳанги ҷомеи суханони Имом Саҷҷод (а), 1394ҳ.ш., ҷ.1, саҳ.437-439
  11. ↑ Ризоӣ Теҳронӣ, Сад нукта аз ҳазорон дар бораи наҳзати салори шаҳидон, 1392ҳ.ш., саҳ.219
  12. ↑ Андалеби Ҳамадонӣ, Соруллоҳ: Хуни Ҳусайн дар рагҳои Ислом, 1379ҳ.ш., саҳ.277
  13. ↑ Табарсӣ, ал-Иҳтиҷоҷ, 1403ҳ.қ., ҷ.2, саҳ.307
  14. ↑ Сураи Аҳзоб, ояти 21
  15. ↑ Сураи Аҳзоб, ояти 21

Ёддошт

  1. ↑ Роқисот, ба шутуроне гуфта мешавад, ки зоирони хонаи Худоро аз Макка ба Мино ва Арафот мебурданд. (Бобоии Омулӣ, Паёмоварони Карбало, 1384ҳ.ш., саҳ.39)
  2. ↑ Роқисот, ба шутуроне гуфта мешавад, ки зоирони хонаи Худоро аз Макка ба Мино ва Арафот мебурданд. (Бобоии Омулӣ, Паёмоварони Карбало, 1384ҳ.ш., саҳ.39)

Сарчашма

  • Андалеби Ҳамадонӣ, Ҳусайн, Соруллоҳ: Хуни Ҳусайн (а) дар рагҳои Ислом, Қум, Муассисаи дар роҳи ҳақ, 1379ҳ.ш.
  • Воҳидифард, Муҳаммадсодиқ; Муҳаммади Рамазонпур; Ҳасани Ғаффорӣ Рӯзӣ, «Шеваҳои ҳифзи ҳамосаи ҳусайнӣ дар манзари Имом Саҷҷод (а) ва муқоисаи он бо даврони муосир», дар Маҷмуаи мақолоти ҳамоиши байналмилалии Имом Саҷҷод (а), ҷ.1, Қум, Маҷмаи ҷаҳонии Аҳли Байт (а), 1394ҳ.ш.
  • Ибни Намои Ҳилӣ, Ҷаъфар ибни Муҳаммад, Мусир-ул-аҳзон, Қум, Интишороти мадрасаи Имом Маҳдӣ (аҷ), 1406ҳ.қ.
  • Макорими Шерозӣ, Ошӯро: решаҳо, ангезаҳо, рӯйдодҳо, пайомадҳо, танзими ҷамъи аз фузало, Қум, Интишороти Имом Алӣ ибни Абитолиб (а), 1387ҳ.ш.
  • Муҷлисӣ, Муҳаммадбоқир, Биҳор-ул-анвор, Бейрут, Муассисат-ул-Вафо, 1403ҳ.қ.
  • Ризоӣ Теҳронӣ, Алӣ, Сад нукта аз ҳазорон дар бораи наҳзати салори шаҳидон, Машҳад, Муассисаи мутолиоти роҳбурдии улум ва маорифи Ислом, 1392ҳ.ш.
  • Сайид ибни Тавус, Алӣ ибни Мӯсо, ал-Луҳуф ало қатла-т-туфуф, Теҳрон, Нашри Ҷаҳон, 1353ҳ.ш.
  • Табарсӣ, Аҳмад ибни Алӣ, ал-Иҳтиҷоҷ ало аҳл-ил-лиҷоҷ, муҳаққиқ Муҳаммадбоқир Хурсонӣ, Машҳад, Нашри Муртазо, 1403ҳ.қ.
  • Форсимедон, Алӣ, «مخاطب‌شناسی خطبه‌های امام سجاد(ع) در کوفه و شام», Фаслномаи Маорифи ҳусайнӣ, давр 6, №21, 1400ҳ.ш.
  • Шарифӣ, Маҳмуд; Сайид Ҳусайн Саҷҷодитабор; Алӣ Ғуломӣ; Маҳдӣ Исмоилӣ; Муҳаммади Бобоӣ, Фарҳанги ҷомеи суханони Имом Саҷҷод (а), бо ҳимояти Пажӯҳишкадаи Боқирулулум (а), Теҳрон, Созмони таблиғоти исломӣ, 1394ҳ.ш.
  • Шаҳидӣ, Сайид Ҷаъфар, Зиндагонии Алӣ ибни Ҳусайн (а), Теҳрон, Дафтари нашри фарҳанги исломӣ, чопи сездаҳум, 1385ҳ.ш.
  • Ҳусайнӣ Аҷдод, Сайид Исмоил, «تحلیل گفتمان خطبه امام سجاد(ع) در کوفه بر اساس بافت متنی و موقعیتی», Фаслномаи адабии Мутуни исломӣ, давра 1, №3, 1395ҳ.ш.
Баргирифта аз "https://tg.wikishia.net/w/index.php?title=Хутбаи_Имом_Саҷҷод_(а)_дар_Кӯфа&oldid=35150"