Ояти 52 сураи Аҳзоб

Ояти 52 сураи Аҳзоб

Маълумот дар бораи оят
Воқеъ дар сураи	Аҳзоб
Шумораи оят	52
Ҷузъ	22
Шаъни нузул	Қадрдонӣ аз ҳамсарони Пайғамбар (с) ё муқобила бо фишори қабоил барои издивоҷ бо Пайғамбар (с) ва ё мамнуияти расми ғалати ҷоҳилӣ дар бораи мубодилаи занон
Макони нузул	Мадина
Мавзуъ	Фиқҳӣ
Дар бораи	Издивоҷи Пайғамбар
Оёти муртабит	Ояти 50 сураи Аҳзоб

Ояти 52 сураи Аҳзоб (форсӣ: آیه ۵۲ سوره احزاب) маҳдудияте дар заминаи издивоҷ барои Пайғамбар (с) матраҳ мекунад. Дар тафсири ин оят, дидгоҳҳои мутафовите аз сӯи муфассирон пешниҳод шудааст; аз ҷумла: манъи издивоҷи нав, маҳдудият танҳо бар гурӯҳҳои хоси мазкур дар ояти 50 ҳамин сура, ҳурмати издивоҷ бо занони аҳли китоб, ва нозир будани оят ба занони маҳрам барои тамоми мусалмонон. Гурӯҳе аз уламо низ қоил ба насхи ин ҳукм шудаанд.

Дар бораи шаъни нузули оят низ эҳтимолиёте матраҳ шудааст; мисли қадрдонӣ аз ҳамсарони Пайғамбар (с), муқобила бо фишори қабоил ва манъи расими ғалати ҷоҳилии мубодилаи занон. Ҳамчунин, баъзе муфассирон аз ин оят, раво будани нигоҳ ба чеҳра ва андоми зан дар хостгориро истинбот кардаанд.

Тавсиф ва ҷойгоҳ

Ояти 52 сураи Аҳзоб аз дидгоҳи муфассирони мусалмон, маҳдудияте вижа барои Пайғамбар (с) дар заминаи издивоҷ эҷод мекунад ва ӯро аз издивоҷи нав манъ менамояд. Дар мавриди мақсуди ин оят, дидгоҳҳои гуногун матраҳ шудааст аз ҷумла:

Бар асоси як дидгоҳ, оят, издивоҷ бо ҳамсари навро барои Пайғамбар (с) ҳаром кардааст. Дидгоҳи дигаре оятро дар идомаи оёти пешин медонад ва онро маҳдуд ба шаш гурӯҳи зикршуда дар ояти 50 ҳамин сура тафсир мекунад. Баъзе муфассирон низ муҳтавои оятро нозир ба ҳурмати издивоҷ бо занони аҳли китоб донистаанд. Дар тафсире дигар, мақсуди оят, ҳурмати заноне муаррифӣ шуда, ки дар шумори маҳрам барои ҳамаи мусалмонон қарор доранд. Ин дидгоҳ ҳарчанд дар баъзе ривоёт матраҳ шудааст, аммо дар Тафсири намуна ба далели тазод бо зоҳири оят мавриди нақд қарор гирифтааст.

Дар миёни муфассирон, насхи оят низ матраҳ шудааст; бар ин асос, оят дар ибтидо маҳдудияте эҷод карда, аммо бо нузули ояти 50 ҳамин сура, ин ҳукм насх шудааст. Фозили Миқдод аз муфассирони шиа, насхи оятро назари машҳури шиъиён медонад, ҳол он ки баъзе дигар аз муфассирони шиа ва аҳли суннат бо истинод ба набудани далели қатъӣ, эҳтимоли насхро рад кардаанд.

“ لَا يَحِلُّ لَكَ النِّسَاءُ مِنْ بَعْدُ وَلَا أَنْ تَبَدَّلَ بِهِنَّ مِنْ أَزْوَاجٍ وَلَوْ أَعْجَبَكَ حُسْنُهُنَّ إِلَّا مَا مَلَكَتْ يَمِينُكَ وَكَانَ اللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ رَقِيبًا

Аз ин пас дигар [гирифтани] занон ва низ он ки ба ҷои онон занони дигар бар ту ҳалол нест, ҳарчанд зебоии онҳо барои ту мавриди писандафтад, ба истиснои канизон ва Худо ҳамеша бар ҳар чизе муроқиб аст. ^{[Аҳзоб: 52]}

”

Гуфта шудааст, ки ҷумлаи «Ва лав аъҷабака ҳуснуҳунна; ҳарчанд зебоии он занон туро шигифтзада кунад» далел бар ин аст, ки нигоҳи мард дар хостгорӣ ба андом ва чеҳраи зане, ки мехоҳад бо ӯ издивоҷ кунад, ҳалол аст.

Шаъни нузул

Дар мавриди шаъни нузули ояти 52 сураи Аҳзоб, ки дар Мадина нозил шудааст, якчанд дидгоҳ матраҳ шудааст:

• Бар асоси нақле аз Ибни Аббос, ҳангоме ки Пайғамбар (с) бар асоси ояти 28 сураи Аҳзоб, ҳамсарони худро миёни итоат аз Худо ва Расул ё пайравӣ аз тамоюлоти шахсӣ мухайяр кард ва онон роҳи итоатро интихоб карданд, ин оят барои қадрдонӣ аз онон нозил шуд.
• Баъзе қабоил бар Пайғамбар (с) барои интихоби ҳамсар аз миёни худ фишор меоварданд, то ифтихори хешовандӣ бо Расули Худоро ба даст оранд. Тамоми издивоҷҳои Пайғамбар (с) бар асоси масолеҳ сурат гирифта буд, ин оят идомаи чунин равияро мутаваққиф кард.

• Дар ривояте низ омадааст, ки дар асри ҷоҳилият, мубодилаи занон амре роиҷ буд ва ин оят барои манъи ин расм нозил шуд. Рӯзе Уяйна ибни Ҳисн, дархости мубодилаи Оишаро бо ҳамсари худ намуд, Пайғамбар (с) бо истинод ба ин оят, ин амалро ҳаром эълом кард.