Үндана:Ояти 29 сураи Фатҳ
 | |
| Маълумот дар бораи оят | |
|---|---|
| Воқеъ дар сураи | Фатҳ |
| Шумораи оят | 29 |
| Ҷузъ | 26 |
| Шаъни нузул | дорад |
| Макони нузул | Мадина |
| Дар бораи | хусусиятҳои Паёмбар ва муъминон |
| Оёти муртабит | Ояти 9 сураи Моида |
Ояти 29 сураи Фатҳ, Паёмбар (с) ва ёронашро бо панҷ хусусият тавсиф мекунад: сарсахтӣ дар баробари куффор, меҳрубонӣ бо якдигар, ибодати пайваста, талаби фазл ва ризои илоҳӣ, ва намоён будани асари саҷуд бар чеҳраҳояшон.
Ҳамчунин ишора мекунад ки ин сифатҳо дар Таврот ва Инҷил низ баён шудаанд, аммо баъзе пажӯҳишгарон муътақиданд ба далели таҳрифҳои суратгирифта дар кутуби пешин, татбиқи дақиқи ин авсоф бо мутӯни феълӣ мушкилсоз шуда, аз ин рӯ баъзе аз муфассирон танҳо ба тавзеҳи он бар асоси Қуръон басандa кардаанд.
Муфассирони аҳли суннат бо истинод ба ваъдаи мағфират дар ин оят, адолати ҳамаи саҳоба-ро натиҷа мегиранд; дар ҳоле ки ба бовари баъзе, ин таъмим бидуни дар назар гирифтани шарти тадовуми имон ва амали солеҳ, бо мантиқи кулли таклифгарои Қуръон дар тазод аст.
Бар асоси ривояте ки Шайхи Тӯсӣ аз Паёмбар (с) нақл кардааст, мисдоқи фарози поёнии оят, Имом Алӣ (а) ва пайравонаш ҳастанд.
Муаррифии оят
Ояти 29 сураи Фатҳ, ба тавсифи Паёмбар (с) ва ёрони боимонаш бо хусусиятҳое мепардозад[1] ки пештар дар Таврот ва Инҷил баён шудааст.[2] Ҳамчунин ҷомеаи муъминонро ба киштзори пурбор ташбеҳ мекунад ки хашми кофиронро бармеангезад. Ба гуфтаи Сайид Муҳаммадҳусайни Фазлуллоҳ (даргузашта 1389ҳ.ш), аз муфассирони Қуръон, ин оят тасвире аз як ҷомеаи имониро пешниҳод медиҳад ки дар он аъзо ба сурати ҷамъӣ рушд карда ва бо тақвияти якдигар, ба нерӯе азим аз лиҳози каммӣ ва кайфӣ табдил шуда ва мӯҷиби хашми кофирон мегардад.[3] Дар поёни оят, ваъдаи омурзиш ва подоши бузурги илоҳӣ машрут ба имон ва амали солеҳ баён шудааст. Баъзе муфассирони аҳли суннат аз ин оят барои исботи назарияи адолати саҳоба истифода кардаанд.
Хусусиятҳои Паёмбар (с) ва ёронаш
Ояти 29 сураи Фатҳ ба тавсифи Паёмбар (с) ва ёрони боимонаш бо панҷ хусусият мепардозад: онон дар баробари куффор сарсахт, дар миёни худ меҳрубон, ҳамеша дар ҳоли ибодат, ҷӯяндаи фазл ва ризои илоҳӣ ва дорои нишони асари саҷуд бар чеҳраҳояшон ҳастанд.[4] Ба гуфтаи Муҳаммадҳусайни Фазлуллоҳ, ин оят бо муаррифии Паёмбар (с) ҳамчун расулуллоҳ, бар тадовуми рисолат пас аз раҳлати вай аз тариқи илмгирӣ аз сираи ӯ ва нақши пайравонаш дар идомаи даъвати илоҳӣ таъкид дорад.[5] Ҳамчунин сахтгирӣ дар баробари куффор на маънои бераҳмӣ балки ҳамчун муқовимате дар ҷиҳати ҳифзи арзишҳои илоҳӣ аст ва меҳрубонӣ миёни муъминон низ нишон аз пайванди иҷтимоии мубтанӣ бар раҳмат ва ҳамдилӣ миёни онҳо дорад.[6]
Дар Тафсири намуна, ибораи «симоҳум фӣ вуҷуҳиҳим» нишонае аз хушӯъ-и онон дар баробари Худо тафсир карда ки дар шууни мухталифи зиндагиашон таҷаллӣ меёбад[7] албатта ин ибора ба доштани асари саҷда бар пешонӣ[8] ё аломате дурахшон дар саҷдагоҳи муъминон дар қиёмат низ тафсир шудааст.[9] Тибқи нақли ТАБРИСӣ аз Атои Хуросонӣ (даргузашта: 165ҳ.қ), ин хусусият шомили тамоми намозгузорони мешавад ки ба адои намозҳои панҷгона пойбанд ҳастанд.[10]
Муфассирон ҷумлаи «тароҳум руккаан суҷҷадан ябтағуна фазлан миналлоҳи ва ризвонan»-ро ба зиёд намоз хондан ва мудовimат бар он тафсир кардаанд.[11]
Баррасии хусусиятҳо дар Таврот ва Инҷил
Дар хусуси ишораи Қуръон ба вуҷуди сифоти Паёмбар (с) ва ёронаш дар кутуби осмонии пешин, миёни муфассирон ихтилофи назар вуҷуд дорад. Баъзе муътақиданд Таврот ва Инҷил ба сурати ҷудогона ба ин сифот ишора кардаанд,[12] дар ҳоле ки гурӯҳи дигар онҳоро муштарак дар ҳар ду китоб медонанд.[13] Ба унвони намуна Макорими Шерозӣ тамоюзи мӯҳтавоӣ қоил шуда ва тавсифоти Тавротро маътуф ба абъоди вуҷудӣ ва зоҳирӣ, ва Инҷилро мутамаркиз бар фаройанди рушд ва пӯёии онон дар ҷанбаҳои мухталиф медонад.[14]
Бо ин ҳол, гузоришҳо ҳокӣ аз онаст ки ин сифот ба таври мушаххас дар мутӯни кунунии Таврот ва Инҷил ёфт намешавад.[15] Ин амр боиси шудааст муфассироне монанди Алломаи Таботабоӣ ва Макорими Шерозӣ дар тафсири худ, сирфан ба мустанадоти қуръонӣ басандa кунанд ва ба кутуби пешин истинод накунанд.[16] Ба бовари баъзе пажӯҳишгарон, таҳрифҳои суратгирифта дар мутӯни муқаддаси пешин тайи қуруни мутамаддид, имкони татбиқи дақиқи ин хусусиятҳоро бо мазомини мавҷуд дар Таврот ва Инҷили кунунӣ бо мушкил мутaвоҷеҳ сохтааст.[17]
Оё ҳамаи саҳоба мисдоқи оят ҳастанд?
Муфассирони шиа бо истинод ба далоили адабӣ ва ақлӣ муътақиданд ин оят ҳукми куллӣ дар бораи тамоми саҳобаи Паёмбар (с) намедиҳад,[18] балки танҳо гурӯҳи хоссе аз муъминонро ки дар андеша ва амал ҳамсӯ бо Паёмбар будаандро шомил мешавад.[19] Онон истидлол мекунанд ки таъмими оят ба ҳамаи саҳоба ки дар баргирандаи мунофиқон низ мешавад бо омӯзаҳои динӣ дар тазод аст, зеро ваъдаи мағфират ва подоши бузург бидуни шарти имон ва амали солеҳ, таклифгароии диниро бе маъно мекунад.[20] Дар муқобил, муфассирони аҳли суннат ин оятро ба тамоми саҳоба таъмим дода[21] ва аз он адолати ҳамаи онон-ро натиҷа мегиранд.[22]
Бар асоси ривояте ки Шайхи Тӯсӣ аз Паёмбар (с) нақл кардааст, мисдоқи фарози поёнии оят, Имом Алӣ (а) ва пайравонаш ҳастанд. Дар ин ривоят, қиёми Имом Алӣ (а) дар рӯзи қиёмат бо парчаме аз нурu сафед тавсиф шуда ки пешгомони муҳоҷир ва ансор таҳти ливои ӯ гирд меоянд ва ӯ масъулияти санҷиши аъмол ва таъйини ҷойгоҳи муъминон дар биҳишт-ро бар ӯҳда дорад.[23]
Эзоҳ
- ↑ Макорими Шерозӣ, Тафсири намуна, ҷ.22, саҳ.113 ва 114.
- ↑ Алломаи Таботабоӣ, Ал-Мизон, ҷ.18, саҳ.299.
- ↑ Фазлуллоҳ, Мин ваҳй-ил-Қуръон, ҷ.21, саҳ.129.
- ↑ Макорими Шерозӣ, Тафсири намуна, ҷ.22, саҳ.113 ва 114.
- ↑ Фазлуллоҳ, Мин ваҳй-ил-Қуръон, ҷ.21, саҳ.127.
- ↑ Фазлуллоҳ, Мин ваҳй-ил-Қуръон, ҷ.21, саҳ.128.
- ↑ Макорими Шерозӣ, Тафсири намуна, ҷ.22, саҳ.115.
- ↑ Ризоӣ Исфаҳонӣ, Тафсири Қуръони Меҳр, ҷ.19, саҳ.232.
- ↑ Табарсӣ, Маҷмаъ-ул-баён, ҷ.9, саҳ.192.
- ↑ Табарсӣ, Маҷмаъ-ул-баён, ҷ.9, саҳ.192.
- ↑ Сивосӣ, Уюн-ут-тафосир, ҷ.4, саҳ.131; Табарсӣ, Тафсири Ҷавомеъ-ул-Ҷомеъ, ҷ.4, саҳ.147; Табарсӣ, Маҷмаъ-ул-баён, ҷ.9, саҳ.192.
- ↑ Макорими Шерозӣ, Тафсири намуна, ҷ.22, саҳ.115 ва 116; Табарӣ, Ҷомеъ-ул-баён, ҷ.26, саҳ.72.
- ↑ Фазлуллоҳ, Мин ваҳй-ил-Қуръон, ҷ.21, саҳ.129; Таботабоӣ, Ал-Мизон, ҷ.18, саҳ.300.
- ↑ Макорими Шерозӣ, Тафсири намуна, ҷ.22, саҳ.117.
- ↑ Пурмуҳаммад, «Паёмбари акрам (с) дар Аҳдайн», саҳ.90; «Паёмбари ислом дар Таврот ва Инҷил», муассисаи таҳқиқотӣ ва нашри маорифи аҳли байт (а).
- ↑ Макорими Шерозӣ, Тафсири намуна, ҷ.22, саҳ.115 - 124; Таботабоӣ, Ал-Мизон, ҷ.18, саҳ.299 - 303.
- ↑ Пурмуҳаммад, «Паёмбари акрам (с) дар Аҳдайн», саҳ.90.
- ↑ Фазлуллоҳ, Мин ваҳй-ил-Қуръон, ҷ.21, саҳ.130.
- ↑ Макорими Шерозӣ, Тафсири намуна, ҷ.22, саҳ.116.
- ↑ Фазлуллоҳ, Мин ваҳй-ил-Қуръон, ҷ.21, саҳ.130.
- ↑ Тантовӣ, Ат-Тафсир-ул-васит лил-Қуръон-ил-Карим, ҷ.13, саҳ.286; Ибни Ҷазaрӣ, Ат-Тасҳил лиулум-ит-танзил, ҷ.2, саҳ.292.
- ↑ Никзод, «Адолати саҳоба дар тарозуи таҳқиқ», саҳ.25 ва 26.
- ↑ Шайхи Тӯсӣ, Амолӣ, саҳ.378.
Сарчашма
- Ибни Ҷазaрӣ, Муҳаммад ибни Аҳмад, Ат-Тасҳил лиулум-ит-танзил, муҳаққиқ, Абдуллоҳ Холидӣ, Бейрут, Дорул-Арқам ибни Абил-Арқам, бетаърих.
- Пурмуҳаммад, Муҳсин, Паёмбари акрам (с) дар Аҳдайн, маҷаллаи Маърифат, шумораи 25, тобистони 1377ҳ.ш
- Ризоӣ Исфаҳонӣ, Муҳаммадалӣ, Тафсири Қуръони Меҳр, Қум, Пажӯҳишҳои тафсир ва улуми Қуръон, 1387ҳ.ш.
- Сивосӣ, Аҳмад ибни Маҳмуд, Уюн-ут-тафосир, муҳаққиқ: Баҳоуддини Дортамa, Бейрут, Дор Содир, чопи аввал, 1427ҳ.қ.
- Шоҳабдулазимӣ, Ҳусайн, Тафсири Аснoи ашарӣ, Теҳрон, нашри Миқот, чопи аввал, 1363ҳ.ш.
- Шайхи Тӯсӣ, Муҳаммад ибни Ҳасан, Амолӣ, тасҳеҳ: Муассисат-ул-баъса, Қум, Дорус-сақофа, чопи аввал, 1414ҳ.қ.
- Таботабоӣ, Сайид Муҳаммадҳусайн, Ал-Мизон фӣ тафсири-л-Қуръон, Бейрут, Муассисат-ул-Аъламӣ лил-матбуот, чопи дувум, 1390ҳ.қ.
- Табарсӣ, Фазл ибни Ҳасан, Тафсири Ҷавомеъ-ул-Ҷомеъ, тасҳеҳ: Абулқосим Гурҷӣ, Қум, Маркази идораи ҳавзаи илмияи Қум, чопи аввал, 1412ҳ.қ.
- Табарсӣ, Фазл ибни Ҳасан, Маҷмаъ-ул-баён фӣ тафсири-л-Қуръон, тасҳеҳ: Фазлуллоҳи Яздии Таботабоӣ, Ҳошими Расулӣ, Теҳрон, Носири Хусрав, чопи сеюм, 1372ҳ.ш.
- Табарӣ, Муҳаммад ибни Ҷарир, Ҷомеъ-ул-баён фӣ тафсири-л-Қуръон, Бейрут, Дорул-маърифа, чопи аввал, 1412ҳ.қ.
- Тантовӣ, Сайид Муҳаммад, Ат-Тафсир-ул-васит лил-Қуръон-ил-Карим, Қоҳира, 1997м.
- Фазлуллоҳ, Муҳаммадҳусайн, Мин ваҳй-ил-Қуръон, Бейрут, Дорул-малок, чопи аввал, 1419ҳ.қ.
- Макорими Шерозӣ, Носир, Тафсири намуна, Теҳрон, Дорул-кутуб-ил-исломия, чопи даҳум, 1371ҳ.ш.
- Никзод, «Адолати саҳоба дар тарозуи таҳқиқ», маҷаллаи Ривoқи андеша, шумораи 28, фарвардини 1383ҳ.ш.
- پیامبر اسلام در تورات و انجیل» (Паёмбари ислом дар Таврот ва Инҷил), муассисаи таҳқиқотӣ ва нашри маорифи аҳли байт (а).