Ҷаҳиш ба мӯҳтаво

Исломисозии улуми инсонӣ

Аз wikishia

Исломисозии улуми инсонӣ (форсӣ: اسلامی‌سازی علوم انسانی) ба маънои бозтаъриф ва бозсозии улуми инсонӣ бар асоси сарчашмаҳои маърифатии Ислом аст. Ҳадафи ин рӯйкард, ҳамсӯ кардани шохаҳои илмие чун равоншиносӣ ва ҷомеашиносӣ бо ҷаҳонбинии исломӣ мебошад. Ин нигоҳ пас аз инқилоби исломии 1979 дар Эрон густариш ёфта ва дар сиёсатҳои фарҳангӣ ва илмии ин кишвар мавриди таваҷҷуҳ қарор гирифтааст, ба гунае, ки ниҳодҳое чун Шӯрои олии инқилоби фарҳангӣ вазифаҳое дар ин замина бар ӯҳда доранд.

Ин идея дорои мувофиқон ва мухолифонест: мувофиқон, аз ҷумла Имом Хумайнӣ, Сайид Алии Хоманаӣ, Муртазо Мутаҳҳарӣ ва Сайид Муҳаммадбоқир Садр, онро қадаме дар ростои истиқлоли илмӣ ва фарҳангӣ медонанд, дар ҳоле ки мунтақидон, чун Абдулкарим Суруш ва Мустафо Маликиён, исломисозии улумро носозгор бо моҳияти ҷаҳоншумоли илм талаққӣ мекунанд.

Чистӣ ва ҷойгоҳ

Исломисозии улуми инсонӣ дар асл, талоше барои бозтаъриф ва бозтавлиди улуми инсонӣ бар асоси омӯзаҳои исломӣ аст, то риштаҳое чун равоншиносӣ, ҷомеашиносӣ, мудирият ва иқтисод бо ҷаҳонбинии исломӣ ҳамоҳанг шаванд.[1] Идеяи исломисозии улум бар ин бовар устувор аст, ки илм аз ҷаҳонбинӣ бетаъсир нест ва ҳар низоми маърифатӣ бар мабонии фалсафии хоссе такя дорад.[2] Аз он ҷо ки улуми инсонии муосир дар бистри тамаддуни ғарб ва бар асоси нигариши моддию материалистӣ ва умонистӣ шакл гирифтаанд, лозим аст дар ҷомеаҳои исломӣ бозсозӣ шаванд, то бо мабонии динӣ созгор гарданд.[3]

Ба бовари пажӯҳишгарон, ин рӯйкард, ки реша дар андешаи Сайид Ҷамолуддини Асадободӣ ва Муҳаммад Абдуҳ дорад,[4] пас аз инқилоби исломӣ дар Эрон густариш ёфт[5] ва талфиқи фалсафаи юнонӣ ва таълимоти исломӣ тавассути файласуфони мусалмон низ ба унвони намунае таърихӣ аз он шинохта мешавад.[6]

Сиёсати исломисозии улум дар Эрон

Дар Эрон, пас аз инқилоб, ниҳодҳои мухталифе масъули иҷрои сиёсати исломисозии улуми инсонӣ шуданд. Шӯрои олии инқилоби фарҳангӣ аз даҳаи 1980 ҳидояти ин ҳавзаро бар ӯҳда дошта ва бо ташкили «Шӯрои тахассусии таҳаввул ва иртиқои улуми инсонӣ» дар соли 2009, ин равандро пайгирӣ кардааст.[7] Донишгоҳҳо ва пажӯҳишгоҳҳое чун Фарҳангистони улуми исломӣ, Пажӯҳишгоҳи ҳавза ва донишгоҳ, Донишгоҳи Имом Содиқ (а), Донишгоҳи Боқирулъулум (а) ва Муассисаи омӯзишӣ ва пажӯҳишии Имом Хумайнӣ низ бо ҳадафи тавсеаи улуми инсонии исломӣ таъсис шудаанд.[8] Маркази улгуи исломӣ-эронии пешрафт низ маъмури тадвини улгуҳои назарӣ ва бумӣ дар ин замина аст.[9]

Сиёсати исломисозии улуми инсонӣ дар асноди калони кишвари Эрон низ бозтоб ёфтааст; аз ҷумла санади таҳаввули бунёдини омӯзиш ва парвариш,[10] барномаҳои панҷсолаи тавсеа,[11] санади таҳаввули улуми инсонӣ,[12] нақшаи муҳандисӣ-фарҳангии кишвар[13] ва санади донишгоҳи исломӣ.[14]

Иқдомҳои амалии дарбаргирандаи бознигарии китобҳои дарсӣ,[15] ташкили риштаҳои ҷадид чун иқтисоди исломӣ[16] ва равоншиносии исломӣ,[17] баргузории ҳамоишҳо,[18] иҷрои тарҳҳои пажӯҳишӣ[19] ва номгузории 12-уми даймоҳ (2 январ) дар тақвими расмии Эрон ба унвони Рӯзи улуми инсонии исломӣ будааст.[20] Бо ин ҳол, ин идея ҳамчунон дар марҳилаи назарӣ ва сиёсатгузорӣ қарор дорад[21] ва омилҳое чун тӯлони будани фароянди тавлиди илми динӣ[22] ва камбуди чеҳраҳои илмии шохис,[23] аз далелҳои кундӣ пешрафт дар ин ҳавза зикр шудаанд.

Мухолифон ва мувофиқони исломисозии улум

Мухолифони исломисозии улуми инсонӣ, илмро падидае ҷаҳоншумол дониста ва тақсими он ба исломӣ ва ғайриисломиро аз назари маърифатшинохтанӣ номуваҷҷаҳ мешуморанд.[24] Онҳо муътақиданд дин дар ҳавзаҳои эътиқодӣ ва ахлоқӣ коркард дорад[25] ва тавони посухгӯӣ ба масоили таҷрибӣ ва иҷтимоиро надорад.[26] Абдулкарим Суруш, Мустафо Маликиён[27] ва Бижан Абдулкаримӣ аз ҷумлаи мунтақидони ин идея ҳастанд, ки таркиби илми таҷрибӣ ва маърифати диниро мутаноқиз медонанд.[28]

Дар муқобил, афроде чун Имом Хумайнӣ, Сайид Алии Хоманаӣ, Сайид Муҳаммадбоқир Садр, Муртазо Мутаҳҳарӣ, Абдуллоҳ Ҷаводии Омулӣ, Муҳаммадтақӣ Мисбоҳи Яздӣ, Алӣ Шариатӣ, Сайид Мунируддини Ҳусайнӣ, Сайид Ҳусайни Наср, Муҳаммадмаҳдии Мирбоқирӣ, Алиакбар Рашод, Алиризо Аърофӣ, Ҳамид Порсониё, Абдулҳусайн Хусравпаноҳ аз мувофиқони ин идея ҳастанд. Онҳо исломисозии улуми инсониро гаме дар ростои истиқлоли фарҳангӣ ва фикрии ҷомеаҳои исломӣ ва раҳоӣ аз вобастагии илмӣ ба ғарб медонанд.[29] [30]



Эзоҳ

  1. ↑ Ниг.: Хусравпаноҳ, Фалсафаи улуми инсонӣ, 1392ҳ.ш., саҳ.129; Шарифӣ, Методшиносии улуми инсонии исломӣ, 1395ҳ.ш., саҳ.49-50; Алвонӣ, Исломият-ул-маърифа байна-л-амс ва-л-явм, 1417ҳ.қ., саҳ.19
  2. ↑ Гулшании, Улгуи исломӣ-эронии тавсеаи илм, 1388ҳ.ш., саҳ.96
  3. ↑ Ниг.: Муваҳҳиди Абтаҳӣ, Таҳлил бар андешаҳои илми динӣ дар ҷаҳони Ислом, 1395ҳ.ш., саҳ.12-14
  4. ↑ Муваҳҳиди Абтаҳӣ, Таҳлил бар андешаҳои илми динӣ дар ҷаҳони Ислом, 1395ҳ.ш., саҳ.35-46
  5. ↑ «Санад истеҳсоли улуми инсонии исломӣ», 1401ҳ.ш., саҳ.10-12
  6. ↑ Тоҳириён, «مدلی برای تحول و اسلامی سازی علوم با اقتباس از شکل گیری فلسفه اسلامی در دوران اوج تمدن اسلامی», Сомонаи Пажӯҳишгоҳи фарҳанг ва андешаи исломӣ
  7. ↑ «آیین‌نامه تشکیل شورای تخصصی تحول و ارتقاء علوم انسانی», Сомонаи Маркази пажӯҳишҳои Маҷлиси шӯрои исломӣ
  8. ↑ Муваҳҳиди Абтаҳӣ, Таҳлил бар андешаҳои илми динӣ дар ҷаҳони Ислом, 1395ҳ.ш., саҳ.48
  9. ↑ «وظایف مرکز», Сомонаи Маркази улгуи исломӣ-эронии пешрафт
  10. ↑ «مصوبه «سند تحول بنیادین آموزش و پرورش», Маркази пажӯҳишҳои Маҷлиси шӯрои исломӣ
  11. ↑ «Қонуни барномаи панҷсолаи панҷуми тавсеаи ҷумҳурии исломии Эрон», Маркази пажӯҳишҳои Маҷлиси шӯрои исломӣ; «قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران», Маркази пажӯҳишҳои Маҷлиси шӯрои исломӣ; «قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران», Маркази пажӯҳишҳои Маҷлиси шӯрои исломӣ; «قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران», Маркази пажӯҳишҳои Маҷлиси шӯрои исломӣ
  12. ↑ «رئیس شورای تحول و ارتقاء علوم انسانی گفت: سند تحول علوم انسانی؛ بستری برای پیشرفت اسلامی-ایرانی و اثرگذاری اجتماعی», Сомонаи Шӯрои олии инқилоби фарҳангӣ
  13. ↑ «Нақшаи муҳандисии фарҳангии кишвар», 1393ҳ.ш., саҳ.39
  14. ↑ «مصوبه «سند دانشگاه اسلامی», Сомонаи Маркази пажӯҳишҳои Маҷлиси шӯрои исломӣ
  15. ↑ «پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در یک نگاه», Сомонаи Пажӯҳишгоҳи ҳавза ва донишгоҳ
  16. ↑ «معرفی رشته اقتصاد اسلامی», Сомонаи Донишгоҳи Хоразмӣ
  17. ↑ «سرفصل دوره کارشناسی ارشد روانشناسی اسلامی تصویب شد», Хабаргузории Меҳр
  18. ↑ Муваҳҳиди Абтаҳӣ, Таҳлил бар андешаҳои илми динӣ дар ҷаҳони Ислом, 1395ҳ.ш., саҳ.50-51; «کنگره بین‌المللی علوم انسانی اسلامی», Сомонаи Маҷмаи олии улуми инсонии исломӣ
  19. ↑ Барои намуна ниг.: Аҳмадзода, «واکاوی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی», Сомонаи Пажӯҳишгоҳи улум ва фарҳанги исломӣ; Авлиёӣ, «پروژه علوم انسانی اسلامی و بازخوانی چند رویکرد», Сомонаи рӯзномаи Фарҳехтагон
  20. ↑ «بیانیه دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی: علوم انسانی اسلامی؛ محرک اصلی تمدن‌سازی و پیشرفت جامعه», Сомонаи Шӯрои олии инқилоби фарҳангӣ
  21. ↑ Муваҳҳиди Абтаҳӣ, Таҳлил бар андешаҳои илми динӣ дар ҷаҳони Ислом, 1395ҳ.ш., саҳ.15
  22. ↑ Муваҳҳиди Абтаҳӣ, Таҳлил бар андешаҳои илми динӣ дар ҷаҳони Ислом, 1395ҳ.ш., саҳ.16; барои намуна ниг.: Алвонӣ, Исломият-ул-маърифа байна-л-амс ва-л-явм, 1417ҳ.қ., саҳ.11
  23. ↑ Муваҳҳиди Абтаҳӣ, Таҳлил бар андешаҳои илми динӣ дар ҷаҳони Ислом, 1395ҳ.ш., саҳ.16
  24. ↑ Суруш, «Ислом ва улуми иҷтимоӣ, нақде бар динӣ кардани илм», саҳ.333-334
  25. ↑ Суруш, «Дини ақаллӣ ва аксарӣ», саҳ.4-5; Суруш, «Ислом ва улуми иҷтимоӣ, нақде бар динӣ кардани илм», саҳ.84-112
  26. ↑ Суруш, дарсҳое дар фалсафаи илму-л-иҷтимоъ, 1385ҳ.ш., саҳ.17
  27. ↑ Суруш, «Дини ақаллӣ ва аксарӣ», саҳ.4-5; Суруш, «Ислом ва улуми иҷтимоӣ, нақде бар динӣ кардани илм», саҳ.84-112; Маликиён, «Имкон ва чигунагии илми динӣ», саҳ.11-12
  28. ↑ Абдулкаримӣ, Поёни теология, 1395ҳ.ш., ҷ.1, саҳ.174-175
  29. ↑ Муваҳҳиди Абтаҳӣ, Таҳлил бар андешаҳои илми динӣ дар ҷаҳони Ислом, 1395ҳ.ш., саҳ.47
  30. ↑ Қасталонӣ, ал-Мавоҳиб-уд-диния, Қоҳира, ҷ.1, саҳ.442-444
  31. ↑ ،آماده‌خوری در علوم انسانی، زمینه‌ساز ریزش‌هاست, Дафтари ҳифз ва нашри осори ҳазрати Оятуллоҳ Хоманаӣ

Сарчашма

Баргирифта аз "https://tg.wikishia.net/w/index.php?title=Исломисозии_улуми_инсонӣ&oldid=36678"