Jump to content

Татаррус

Аз wikishia

Татаррус (арабӣ: التَّتَرُّسْ) ба истифода аз шахсоне, ки куштани онҳо ҷоиз нест (занон, кӯдакон ва девонагон) ба унвони сипари инсонӣ гуфта мешавад.[1] Ин мафҳум дар фиқҳи исломӣ дар боби ҷиҳод мавриди баҳс қарор гирифтааст.[2] Аз манзари ҳуқуқи байналмилалӣ низ ин амал, ки бо истифода аз ғайринизомиён барои ҳифозат аз ҳадафҳои низомӣ таъриф мешавад, манъ аст.[3]

Ба гуфтаи фақеҳон, асл истифода аз татаррус ҳаром аст[4] ва тафовуте миёни мусалмон ва кофир вуҷуд надорад.[5] Аммо агар кофирон, аз занон ва кӯдакони худ ба унвони сипари инсонӣ истифода кунанд, ҳамла ҷоиз аст ба шарте ки ҳадаф, худи сипарҳо набошанд.[6] Вале агар кофирон аз асирони мусалмон истифода кунанд, дар вазъияти зарурат метавон ҳамла кард,[7] ҳатто агар ба кушта шудани асир анҷомад, ба шарте ки ҳадафи аслӣ нобудии душманон бошад.[8] Дар ин сурат муҳоҷим фақат бояд каффора бидиҳад.[9]

Низомиёни ишғолгари исроилӣ дар ҷараёни юриш ба минтақаи Раъс-ул-айн дар Ноблус, зане фаластиниро боздошт карда ва аз ӯ ба унвони сипари инсонӣ истифода карданд.

Фақеҳони мусалмон ҳамла ба сипарҳои инсониро дар шароите монанди: вуҷуди вазъияти ҷангӣ;[10] вуҷуди зарурати низомӣ ё вобастагии пирӯзӣ ба он;[11] ҳадаф ҳифзи Ислом ва маслиҳати мусалмонон бошад;[12] қасди ҳамла ба душман бошад, на ба сипарҳои инсонӣ,[13] ҷоиз донистаанд.

Фақеҳон барои раво будани идомаи ҷанг дар шароите, ки кофирон аз сипарҳои инсонӣ истифода мекунанд, ба далелҳое истинод мекунанд:

Бар асоси баъзе гузоришҳо, режими саҳюнистӣ дар ҳамлаҳо ба Ноблус ва ҷанги Ғазза дар соли 2024 аз фаластиниён ба унвони сипари инсонӣ истифода карда ва ҳатто ба ин амал эътироф намудааст.[20] Ҳамчунин, ДИИШ ва гурӯҳҳои такфирӣ[21] монанди Ҷабҳаи ан-Нусра низ дар Сурия аз ғайринизомиён ба унвони сипари инсонӣ истифода кардаанд.[22]

Эзоҳ

  1. ↑ Файз, Мабодии фиқҳ ва усул, 1388ҳ.ш., саҳ.267; Ҷамъе аз нависандагон, Истилоҳоти низомӣ дар фиқҳи исломӣ, 1378ҳ.ш., саҳ.32.
  2. ↑ Муассисаи Доират-ул-маорифи фиқҳи исломӣ, Фарҳанги фиқҳ, 1382ҳ.ш., ҷ.4, саҳ.384; барои намуна ниг.: Фазлуллоҳ, ал-Ҷиҳод, 1418ҳ.қ., саҳ.272-275.
  3. ↑ Афшор, «Истнод ба дифои зарурат ба унвони омили рофеи масъулияти байналмилалии давлат дар фиқҳи имомия ва ҳуқуқи байналмилал бо баррасии мавриди сипари инсонӣ (татаррус)», саҳ.140-141.
  4. ↑ Муассисаи Доират-ул-маорифи фиқҳи исломӣ, Фарҳанги фиқҳ, 1382ҳ.ш., ҷ.4, саҳ.384.
  5. ↑ Наҷафӣ, Ҷавоҳир-ул-калом, 1362ҳ.ш., ҷ.21, саҳ.70.
  6. ↑ Муҳаққиқи Ҳиллӣ, Шароеъ-ул-ислом фи масоил-ил-ҳалол ва-л-ҳаром, 1408ҳ.қ., ҷ.1, саҳ.283; Шайхи Тӯсӣ, ал-Мабсут фи фиқҳ-ил-имомия, 1387ҳ.қ., ҷ.2, саҳ.11-12.
  7. ↑ Наҷафӣ, Ҷавоҳир-ул-калом, 1362ҳ.ш., ҷ.21, саҳ.71.
  8. ↑ Наҷафӣ, Ҷавоҳир-ул-калом, 1362ҳ.ш., ҷ.21, саҳ.71-72; Шайхи Тӯсӣ, ал-Мабсут фи фиқҳ-ил-имомия, 1387ҳ.қ., ҷ.2, саҳ.12.
  9. ↑ Шайхи Тӯсӣ, ал-Мабсут фи фиқҳ-ил-имомия, 1387ҳ.қ., ҷ.2, саҳ.12.
  10. ↑ Фазлуллоҳ, ал-Ҷиҳод, 1418ҳ.қ., саҳ.274.
  11. ↑ Муҳаққиқи Ҳиллӣ, Маъориҷ-ул-усул, 1423ҳ.қ., саҳ.306.
  12. ↑ Кошифулғито, ан-Нур-ус-сотеъ фи-л-фиқҳ-ин-нофеъ, 1381ҳ.қ., ҷ.1, саҳ.218.
  13. ↑ Шайхи Тӯсӣ, ал-Мабсут фи фиқҳ-ил-имомия, 1387ҳ.қ., ҷ.2, саҳ.12.
  14. ↑ Наҷафӣ, Ҷавоҳир-ул-калом, 1362ҳ.ш., ҷ.21, саҳ.70.
  15. ↑ Мусилӣ ал-Ҳанафӣ, ал-Ихтиёр ли-таълил-ил-мухтор, 1426ҳ.қ., ҷ.4, саҳ.127; Ҷаводиниё, «Ҳукми фиқҳии чигунагии бархӯрд бо сипари инсонии душманон дар ҷанг аз дидгоҳи мазоҳиби исломӣ», саҳ.3-9.
  16. ↑ Шайх Ҳурри Омилӣ, Васоил-уш-шиа, 1409ҳ.қ., ҷ.15, саҳ.62.
  17. ↑ Ҷаводиниё, «Ҳукми фиқҳии чигунагии бархӯрд бо сипари инсонии душманон дар ҷанг аз дидгоҳи мазоҳиби исломӣ», саҳ.3-9.
  18. ↑ Шайхи Тӯсӣ, ал-Мабсут фи фиқҳ-ил-имомия, 1387ҳ.қ., ҷ.2, саҳ.12; Фазлуллоҳ, ал-Ҷиҳод, 1418ҳ.қ., саҳ.274.
  19. ↑ Ҷаводиниё, «Ҳукми фиқҳии чигунагии бархӯрд бо сипари инсонии душманон дар ҷанг аз дидгоҳи мазоҳиби исломӣ», саҳ.3-9.
  20. ↑ «استفاده اسرائیل از فلسطینی‌ها به‌عنوان سپر انسانی», Хабаргузории Машриқ.
  21. ↑ «تروریستها از غیرنظامیان به عنوان سپر انسانی استفاده می‌کنند», Хабаргузории Машриқ.
  22. ↑ «النصره از مردم به عنوان سپرانسانی استفاده می‌کند», Хабаргузории Машриқ.

Сарчашма

  • Афшор, Муҷтабӣ, Сайид Қосим Замонӣ ва Аббосалӣ Азимии Шӯштарӣ, «استناد به دفاع ضرورت به‌عنوان عامل رافع مسئولیت بین‌المللی دولت در فقه امامیه و حقوق بین‌الملل با بررسی موردی سپر انسانی (تترس)» («Истнод ба дифои зарурат ба унвони омили рофеи масъулияти байналмилалии давлат дар фиқҳи имомия ва ҳуқуқи байналмилал бо баррасии мавриди сипари инсонӣ (татаррус)»), Амӯзаҳои фиқҳи маданӣ, давраи 14, №25, хурдоди 1401ҳ.ш.
  • Зубайдӣ, Муртазо, Тоҷ-ул-арус мин ҷавоҳир-ил-қомӯс, Бейрут, Дор-ул-фикр, 1373ҳ.ш./1414ҳ.қ.
  • Ибни Наҷим, Сироҷуддини Умар ибни Иброҳими Ҳанафӣ, ан-Наҳр-ул-фоиқ, бемакон, Дор-ул-кутуб-ил-илмия, 1422ҳ.қ.
  • Кошифулғито, Алӣ, ан-Нур-ус-сотеъ фи-л-фиқҳ-ин-нофеъ, Наҷаф, Матбаъат-ул-одоб, 1381ҳ.қ./1961м.
  • Маҷлисӣ, Муҳаммадбоқир, Биҳор-ул-анвор, Бейрут, Дор эҳё-ит-турос-ил-арабӣ, 1362ҳ.ш.
  • Муассисаи Доират-ул-маорифи фиқҳи исломӣ, Фарҳанги фиқҳ мувофиқи мазҳаби Аҳли Байт (а), зери назар: Сайид Маҳмуд Ҳошимии Шоҳрӯдӣ, Қум, Муассисаи Доират-ул-маорифи фиқҳи исломӣ, 1382ҳ.ш.
  • Мусилӣ ал-Ҳанафӣ, Абдуллоҳ ибни Маҳмуд, ал-Ихтиёр ли-таълил-ил-мухтор, таҳқиқ: Абдуллатиф Муҳаммад Абдурраҳмон, Бейрут, Дор-ул-кутуб-ил-илмия, чопи сеюм, 1426ҳ.қ.
  • Муҳаққиқи Ҳиллӣ, Ҷаъфар ибни Ҳасан, Маъориҷ-ул-усул, Лондон, Муассиса ал-Имом Алӣ (а), 1423ҳ.қ./2003м.
  • Муҳаққиқи Ҳиллӣ, Ҷаъфар ибни Ҳасан, Шароеъ-ул-ислом фи масоил-ил-ҳалол ва-л-ҳаром, Қум, Интишороти Исмоилиён, 1408ҳ.қ.
  • Наҷафӣ, Муҳаммадҳасан, Ҷавоҳир-ул-калом фи шарҳи шароеъ-ил-ислом, тасҳеҳ: Аббоси Қӯчонӣ ва Алӣ Охундӣ, Бейрут, Дор эҳё-ит-турос-ил-арабӣ, чопи ҳафтум, 1362ҳ.ш.
  • Субҳонӣ, Ҷаъфар, Фурӯғи абадият, Қум, Бӯстони китоб, 1385ҳ.ш.
  • Фазлуллоҳ, Муҳаммадҳусайн, ал-Ҷиҳод, Бейрут, Дор-ул-малок ли-т-тибоъа ва-н-нашр ва-т-тавзеъ, 1418ҳ.қ./1998м.
  • Файз, Алиризо, Мабодии фиқҳ ва усул, Теҳрон, Муассисаи фарҳангии ҳунарии Донишпазир, чопи нуҳум, 1388ҳ.ш.
  • Ҷаводиниё, Майсам, «حکم فقهی چگونگی برخورد با سپر انسانی دشمنان در جنگ از دیدگاه مذاهب اسلامی» («Ҳукми фиқҳии чигунагии бархӯрд бо сипари инсонии душманон дар ҷанг аз дидгоҳи мазоҳиби исломӣ»), Фаслномаи Илмии фиқҳ ва ҳуқуқи навин, давраи 5, №13, баҳори 1402ҳ.ш.
  • Ҷамъе аз нависандагон, Истилоҳоти низомӣ дар фиқҳи исломӣ, Теҳрон, Сипоҳи посдорони Инқилоби исломӣ – намояндагии валии фақеҳ, 1378ҳ.ш.
  • Шайх Ҳурри Омилӣ, Муҳаммад ибни Ҳасан, Васоил-уш-шиа, Қум, Муассисаи Оли-л-Байт (а), 1409ҳ.қ.
  • Шайхи Тӯсӣ, Муҳаммад ибни Ҳасан, ал-Мабсут фи фиқҳ-ил-имомия, Теҳрон, ал-Мактабат-ул-муртазавия, 1387ҳ.қ.
  • «تروریستها از غیرنظامیان به عنوان سپر انسانی استفاده می‌کنند» («Терористҳо аз ғайринизомиён ба унвони сипари инсонӣ истифода мекунанд»), Хабаргузории Машриқ, санаи дарҷи матлаб: 15 ноябри 2019, санаи боздид: 8 сентябри 2025.
  • «استفاده اسرائیل از فلسطینی‌ها به‌عنوان سپر انسانی» («Истифодаи Исроил аз фаластиниҳо ба унвони сипари инсонӣ»), Хабаргузории Машриқ, санаи дарҷи матлаб: 24 августи 2024, санаи боздид: 8 сентябри 2025.
  • «النصره از مردم به عنوان سپرانسانی استفاده می‌کند» («ан-Нусра аз мардум ба унвони сипари инсонӣ истифода мекунад»), Хабаргузории Машриқ, санаи дарҷи матлаб: 29 майи 2019, санаи боздид: 8 сентябри 2025.
Баргирифта аз "https://tg.wikishia.net/w/index.php?title=Татаррус&oldid=37631"