Ҷаҳиш ба мӯҳтаво

Ан-Нос ниём фаизо моту интабаҳу

Аз wikishia
ан-Нос ниём фаизо моту интабаҳу
Ҳадиси «ан-Нос ниём фаизо моту интабаҳу» бар рӯи санги қабри исломпажӯҳи олмонӣ Аннемари Шиммел дар гӯристони Бонн - Олмон
Ҳадиси «ан-Нос ниём фаизо моту интабаҳу» бар рӯи санги қабри исломпажӯҳи олмонӣ Аннемари Шиммел дар гӯристони Бонн - Олмон
Мавзуъмарг
Содиршуда азПаёмбар (с) ва Имом Алӣ (а)
Сарчашмаи шиаМаҷмуаи Варом
Таъйиди ривоӣҳикмати 64 Наҳҷ-ул-балоға
Ҳадисҳои машҳур
Ҳадиси Силсилат-уз-заҳаб ● Ҳадиси Сақалайн ● Ҳадиси Кисо ● Мақбулаи Умар ибни Ҳанзала ● Ҳадиси Қурби навофил ● Ҳадиси Меъроҷ ● Ҳадиси Вилоят ● Ҳадиси Висоят ● Ҳадиси Ҷунуди ақлу ҷаҳл ● Ҳадиси Шаҷара


ан-Носу ниём фаизо моту интабаҳу (арабӣ: النَّاسُ نِیَامٌ فَإِذَا مَاتُوا انْتَبَهُوا - Мардум дар хобанд ва вақте бимиранд бедор мешаванд) ҳадиси машҳурест,[1] ки аз Пайғамбар (с)[2] ва Имом Алӣ (а)[3] нақл шудааст. Дар тавзеҳи ин ривоят гуфта шудааст, ки бисёре аз мардум гумон мекунанд, ки доштаниҳое барои худ доранд; аммо пас аз марг мефаҳманд, ки ҳеҷ надоранд.[4]

Ин гуфтаи Имом Алӣ (а) дар Наҳҷ-ул-балоғаро, ки: «Аҳли дунё чун корвоне ҳастанд, ки ононро мебаранд, дар ҳоле ки дар хобанд»[5] бо ҳадиси «ан-Носу ниём фаизо моту интабаҳу» ҳаммаъно донистаанд.[6] Калимаи «интибоҳ» дар асл ба маънои огоҳ кардан омада ва дар ин ривоят ба бедор шудан маъно шудааст.[7] Мисраи шеъри «Ту дар хобию ин дидан хаёл аст» дар китоби Гулшани роз[8] аз манзумаҳои ирфонии исломиро иқтибосе аз ин ҳадис шумурдаанд.[9]

Абдурраҳмони Ҷомӣ (ваф.817ҳ.қ.)

Қола хайр-ул-варо алайҳиссалом,
Иннама-н-носу ҳиҷъун ва ниём.
Фаизо ҷоаҳум ваин кариҳу,
Сакрат-ул-мавти баъдаҳантабаҳу.[Ёддошт 1]
Одамизода дар мабодии ҳол,
Пайи нафсу ҳаво равад ҳама сол.[10]


Баъзе муҳаққиқон эътиқод доранд, ки ривояти «ан-Носу ниём фаизо моту интабаҳу» ҳам ишора ба марги иҷборӣ ва моддӣ аст ва ҳам марг ба маънои ирфониро дар бар мегирад, ки дар тӯли зиндагӣ дар ин дунё ба даст меояд.[11] Ба ҳамин сабаб, баъзе эътиқод доранд, ки ин ривоят тавсия мекунад, ки мабодо ин бедорӣ аз хоб ба рӯзи марг вогузор гардад.[12] Муллосадро, олим ва файласуфи шиа, аз ин ривоят дар радди ин иддао, ки марг нестӣ аст, истифода карда ва гуфтааст, ки ин ривоят шоҳиде бар ин аст, ки марг навъе бедорӣ хоҳад буд, на нестӣ ва адам.[13]

Ғазолӣ (ваф.505ҳ.қ.), мутакаллим ва орифи мусалмон, ин ривоятро дар қолаби мисоле чунин тавзеҳ додааст: Тифле дар шиками модар аст ва аз он ҷо берун мешавад, то олам ва маконҳои навро бубинад. Вақте ин тифл аз шиками модар берун шуд ва бузургии дунёро дид, оё шоиста аст, ки бихоҳад ба шиками модараш бозгардад? Ғазолӣ эътиқод дорад, ки дунё ва охират низ ҳамингуна аст. Касе, ки аз ин дунё ба охират биравад ва густараи охиратро бубинад, дигар шоистаи ӯ нест, ки бихоҳад ба ин дунё бозгардад.[14]

Ҷаводии Омулӣ, олим ва муҷтаҳиди шиа, дар тавзеҳи ривояти «ан-Носу ниём...» овардааст, ки бисёре аз мардум гумон мекунанд, ки доштаниҳое барои худ доранд; аммо дар ҳангоми марг мефаҳманд, ки ҳеҷ надоранд. Ҳамчунон ки инсони хобида чизҳои бисёреро дар хоб мебинад ва пас аз бедорӣ, ҳеҷ яке аз онҳоро намебинад.[15]

Насафӣ, орифи мусалмони қарни ҳафтуми қамарӣ, дар китоби "Инсони комил"-и худ, бо истинод ба ин ривоят овардааст, ки он чи дар хоб дида мешавад, бақое надорад ва ҳамчунин он чи дар ин дунё аст, низ бақо ва суботе нахоҳад дошт.[16] Баъзе муҳаққиқон ба ин нукта таваҷҷуҳ додаанд, ки инсонҳо дар дунё ба ҳақиқати он чи анҷом додаанд, огоҳ нестанд ва пас аз марг «шууни вуҷудии» аъмол (ҳақиқати ботинии амал) ошкор мегардад ва афрод ба ҳақиқати аъмол ва рафтори худ огоҳ хоҳанд шуд.[17]

Муллосадро эътиқод дорад, ки он чи инсон дар хоб мебинад, мисолҳое барои мавҷудоти хориҷӣ аст. Ҳамчунин он чи инсон дар дунё мебинад, мисолҳое барои ҳақоиқи охират аст. Ҳақоиқи охират бар инсон намоён намешавад, магар дар қолаби мисолҳое, ки ниёз ба таъвил дорад.[18] Нависандаи тафсири Махзан-ул-ирфон низ эътиқод дорад, ки он чи дар ин дунё мебинем, пӯсти ҳақоиқи воқеӣ аст ва инсон, пас аз марг, ба ҳақоиқи воқеӣ пай хоҳад бурд.[19]

Эзоҳ

  1. ↑ Самъонӣ, Рӯҳ-ул-арвоҳ фи шарҳи асмо-ил-малик-ил-фаттоҳ, саҳ.701.
  2. ↑ Варом ибни Абифирос, Маҷмуаи Варом, ҷ.1, саҳ.150; Самъонӣ, Рӯҳ-ул-арвоҳ, саҳ.701.
  3. ↑ Сайид ар-Разӣ, Хасоис-ул-аимма (а), саҳ.112.
  4. ↑ Ҷаводии Омулӣ, «به سوی معبود», Сайти Апарат.
  5. ↑ Сайид ар-Разӣ, Наҳҷ-ул-балоға, тасҳеҳи Субҳии Солеҳ, ҳикмати 64, саҳ.479.
  6. ↑ «شرح و تفسیر حکمت ۶۴», Сомонаи ҷомеъ оид ба Наҳҷулбалоға ва тафсир.
  7. ↑ Муҳаққиқ, «درسهایی از نهج‌البلاغه», Сайти Маркази Доират-ул-маорифи бузурги исломӣ.
  8. ↑ Шабастарӣ, Гулшани роз, саҳ.26.
  9. ↑ Сабзвории Хуросонӣ, Шарҳи Гулшани роз, саҳ.188.
  10. ↑ Ҷомӣ, «بخش ۱۴۹: در معنی قوله علیه السلام الناس نیام فاذا ماتوا انتبهوا», Ҳафт авранг, Силсилат-уз-заҳаб, Дафтари аввал, Сомонаи Ганҷур.
  11. ↑ Раҳматӣ, «شهسواران غیب», Сайти Маркази Доират-ул-маорифи бузурги исломӣ.
  12. ↑ Ҷом, Кунуз-ул-ҳикма, саҳ.230.
  13. ↑ Муллосадро, Шарҳи усули Кофӣ, ҷ.2, саҳ.59.
  14. ↑ Ғазолӣ, Маҷмуаи расоили Имом Ғазолӣ, саҳ.506.
  15. ↑ Ҷаводии Омулӣ, «به سوی معبود», Сайти Апарат.
  16. ↑ Насафӣ, ал-Инсон-ул-комил, саҳ.400.
  17. ↑ Ҳусайнии Ҳамадонӣ, Дурахшони партаве аз усули Кофӣ, ҷ.4, саҳ.114.
  18. ↑ Муллосадро, Шарҳи усули Кофӣ, ҷ.1, саҳ.325.
  19. ↑ Бонуи Амин, Махзан-ул-ирфон дар тафсири Қуръон, ҷ.3, саҳ.41.

Ёддошт

  1. ↑ Тарҷумаи равони қисмати арабии шеър: Беҳтарини махлуқот, ки дуруд бар ӯ бод, гуфт: Мардум дар хобанд ва вақте ки сахтии марг, ҳатто агар дӯст надошта бошанд, ба онон мерасад, бедор ва огоҳ мешаванд.

Сарчашма

  • Бонуи Амин, Сайида Нусрат, Махзан-ул-ирфон дар тафсири Қуръон, Теҳрон, Наҳзати занони мусалмон, 1361ҳ.ш.
  • Варом ибни Абифирос, Масъуд ибни Исо, Маҷмуаи Варом (Танбиҳ-ул-хавотир ва нузҳат-ун-навозир), Қум, Мактабат-ул-фақеҳ, чопи аввал, 1410ҳ.қ.
  • Ғазолӣ, Муҳаммад, Маҷмуаи расоили Имом Ғазолӣ, Бейрут, Дор-ул-фикр, 1996.
  • Муллосадро, Муҳаммад ибни Иброҳим, Шарҳи усули Кофӣ, таҳқиқ ва тасҳеҳ: Муҳаммади Хоҷавӣ, Теҳрон, Муассисаи мутолиот ва таҳқиқоти фарҳангӣ, чопи аввал, 1383ҳ.ш.
  • Муҳаққиқ, Маҳдӣ, «درسهایی از نهج‌البلاغه» (Дарсҳое аз Наҳҷ-ул-балоға), Сайти Маркази Доират-ул-маорифи бузурги исломӣ, санаи дарҷи матлаб: 21 ноябри 2017, санаи боздид: 9 сентябри 2026.
  • Насафӣ, Азизуддин ибни Муҳаммад, ал-Инсон-ул-комил, муқаддима: Ҳенрӣ Корбен, мусаҳҳеҳ Морижан Мула, тарҷумон, Сайид Зиёуддини Деҳширӣ, Теҳрон, Таҳурӣ, 1386ҳ.ш.
  • Наҳҷ-ул-балоға, таҳқиқ: Субҳии Солеҳ, Қум, Ҳиҷрат, чопи аввал, 1414ҳ.қ.
  • Раҳматӣ, Иншоаллоҳ, «شهسواران غیب» (Шаҳсаворони ғайб), Сайти Маркази Доират-ул-маорифи бузурги исломӣ, санаи дарҷи матлаб: 1 июли 2024, санаи боздид: 9 сентябри 2026.
  • Сабзвории Хуросонӣ, Иброҳим, Шарҳи Гулшани роз, Теҳрон, Нашри илм, 1386ҳ.ш.
  • Сайид ар-Разӣ, Муҳаммад ибни Ҳусайн, Хасоис-ул-аимма (а) (Хасоиси Амир-ул-муъминин (а)), таҳқиқ ва тасҳеҳ: Муҳаммад Ҳодии Аминӣ, Машҳад, Остони қудси разавӣ, чопи аввал, 1406ҳ.қ.
  • Самъонӣ, Аҳмад ибни Мансур, Рӯҳ-ул-арвоҳ фи шарҳи асмо-ил-малик-ил-фаттоҳ, тасҳеҳ: Наҷиби Моили Ҳиравӣ, Теҳрон, Ширкати интишороти илмӣ ва фарҳангӣ, 1384ҳ.ш.
  • Ҳусайнии Ҳамадонӣ, Муҳаммад, Дурахшони партаве аз усули Кофӣ, Қум, Чопхонаи илмияи Қум, чопи аввал, 1363ҳ.ш.
  • Ҷаводии Омулӣ, Абдуллоҳ, «به سوی معبود» (Ба сӯи маъбуд), Сайти Апарат, санаи боздид: 9 сентябри 2026.
  • Ҷом, Аҳмад, Кунуз-ул-ҳикма, тасҳеҳ: Ҳасан Насирии Ҷомӣ, Теҳрон, Пажӯҳишгоҳи улуми инсонӣ ва мутолиоти фарҳангӣ, 1387ҳ.ш.
  • Ҷомӣ, Абдурраҳмон, «بخش ۱۴۹: در معنی قوله علیه السلام الناس نیام فاذا ماتوا انتبهوا» (Бахши 149: Дар маънии қавлаҳу алайҳиссалом ан-Носу ниём фаизо моту интабаҳу), Ҳафт авранг, Силсилат-уз-заҳаб, Дафтари аввал, сомонаи Ганҷур, санаи боздид: 9 сентябри 2026.
  • Шабастарӣ, Маҳмуд ибни Абдулкарим, Гулшани роз, тасҳеҳ: Муҳаммад Ҳамосиён, Кирмон, Хадамоти фарҳангии Кирмон, 1382ҳ.ш.
  • «شرح و تفسیر حکمت ۶۴» (Шарҳу тафсири ҳикмати 64), Сомонаи ҷомеъ оид ба Наҳҷулбалоға ва тафсир, санаи дарҷи матлаб: 20 сентябр 2026.
Баргирифта аз "https://tg.wikishia.net/w/index.php?title=Ан-Нос_ниём_фаизо_моту_интабаҳу&oldid=39382"