Ҷаҳиш ба мӯҳтаво

Шоҳидони аъмол

Аз wikishia
Мақолаи Шоҳидони аъмол бо мақолаҳои
: Шаҳодати аъзои бадан дар қиёмат ва Шаҳодат дар қиёмат
иртибот дорад.
Эътиқодоти шиа
‌Худошиносӣ
Исботи Худо • Тавҳид • Асмо ва сифоти Худо • Адли Илоҳӣ • Қазо ва қадар
Нубувват
Исмати пайғамбарон • Хотамият • Нубуввати хосса • Муъҷиза • Қуръон • Ваҳй • Ислом
Имомат
Имомон • Имомати имомон • Бартарии Аҳли Байт (а) • Исмати имомон • Вилоят • Ғайбат • Маҳдавият
Маод
Марг • Барзах • Маоди ҷисмонӣ • Биҳишт • Ҷаҳаннам
Масоили чолишӣ
Амрун байн-ал-амрайн • Ҷабр ва ихтиёр • Тақия • Вилояти фақиҳ • Тавассул • Шафоат • Таҳрифнопазирии Қуръон • Зиёрат • Бадоъ • Раҷъат


Шоҳидони аъмол (форсӣ: شاهدان اعمال) гурӯҳҳое ҳастанд, ки дар қиёмат, ба изни Худо ва бар асоси илму огоҳии худ бар аъмоли инсонҳо дар дунё, шаҳодат медиҳанд. Дар сарчашмаҳои динӣ Худо, пайғамбарон, Аҳли Байт (а), фариштагон, аъзои бадан, замин ва номаи аъмол аз ҷумлаи ин шоҳидон муаррифӣ шудаанд. Дар бархе манобеъ, таҷассуми аъмол, замон, шуҳадо, намоз ва Қуръон низ дар шумори гувоҳони қиёмат зикр шудаанд.

Дар манобеи тафсирӣ ва ҳадисӣ, чигунагии шаҳодати ҳар гурӯҳ тавзеҳ дода шудааст. Фариштагон бар асоси аъмоли сабтшуда, аъзои бадан мутаносиб бо нақше, ки дар анҷоми аъмол доштаанд ва замин дар нуқоте, ки аъмоли нек ё бад дар он рух додааст, шаҳодат медиҳанд. Дар бораи наҳваи шаҳодати Пайғамбари Ислом (с) ва дигар пайғамбарон, дидгоҳҳои мухталифе матраҳ шудааст. Муфассирон далелҳои гуногуне барои тааддуди шоҳидон зикр кардаанд, аз ҷумла тақвияти муроқибати дарунии инсон ва итмоми ҳуҷҷат дар қиёмат.

Аҳаммият ва ҷойгоҳ

Шоҳидони аъмол, гурӯҳҳое ҳастанд, ки дар дунё аъмоли инсонҳоро мушоҳида карда[1] ва дар қиёмат ба изни Худо ва бар асоси илми худ[2] бар онҳо шаҳодат медиҳанд.[3] Ин гувоҳӣ шомили аъмоли зоҳирӣ ва ботинӣ ва мизони ихлоси амал мешавад.[4]

Ба гуфтаи Алиризо Аърофӣ, нависандаи китоби «Гувоҳони аъмол», эътиқод ба ҳузури шоҳидон аз омӯзаҳои муштараки адиёни осмонӣ аст.[5] Вай муътақид аст ин мақом барои шахсони оддӣ набуда масуси авлиёи Илоҳӣ аст.[6]

Муаррифии шоҳидон

Ба гуфтаи Аърофӣ, мавзуи шоҳидони аъмол ба сурати пароканда ва дар зайли оятҳо ва ривоятҳои марбут ба маод ва қиёмат ё мабоҳиси ҳаё зикр шудааст.[7] Ҳамчунин дар дуоҳое монанди Муноҷоти шаъбония ва Дуои Кумайл ба он ишора шудааст.[8] Умдатарин баҳс дар ин замина дар китоби Маодшиносӣ асари Сайид Муҳаммадҳусайни Теҳронӣ ироа шудааст.[9]

Носир Макорими Шерозӣ, муфассири шиа, Худо, пайғамбарон, фариштагон, аъзои бадан (забон, даст, по, гӯш ва пӯст) ва заминро аз шоҳидон шумурдааст. Бархе муфассирон мавориди дигаре монанди номаи аъмол ва таҷассуми аъмолро ҷузви шоҳидон баршумурдаанд.

Фалсафаи тааддуди шоҳидон

Гуфта шуда вуҷуди шоҳидони мутааддид, инсонро дар муроқибат аз нафс ёрӣ медиҳад ва инзиботи дарунии ӯро тақвият мекунад.[10] Бино бар ривояте аз Имом Содиқ (с), фариштагон шоҳиди аъмоли инсон ҳастанд, то итоат аз Худо афзоиш ёбад ва аз гуноҳ дурӣ шавад.[11] Дар кутуби ахлоқӣ онон василае барои ёдоварию муроқибат дар ёди Худо муаррифӣ шудаанд.[12]

Дастабандии шоҳидон

Худо

Муфассирон бо истинод ба оёте монанди ояти 46 сураи Юнус ва ояти 17 сураи Ҳаҷҷ, Худоро аз гувоҳони қиёмат муаррифӣ кардаанд.[13] Шаҳодати дигар гувоҳон таҳти ирода ва тадбири Худо анҷом хоҳад шуд.[14] Неъматуллоҳ Солеҳӣ, бо истинод ба ояти 46 сураи Юнус ва оятҳои 6 ва 7 сураи Муҷодала, муътақид аст Худо охирин шоҳид дар қиёмат хоҳад буд.[15]

Пайғамбарон

Пайғамбарон бо иҳота бар аъмоли зоҳирӣ ва ботинии инсонҳои замони худ ва ҳатто пас аз он, қодир ба шаҳодат бар тамомии рафторҳои зиндагии инсонҳо ҳастанд.[16] Макорими Шерозӣ, муфассири шиа, бо истинод ба ояти 89 сураи Наҳл ва низ ояти 41 сураи Нисо, муътақид аст, пайғамбарон то замое ки дар миёни уммати худ ҳастанд, шоҳид ва нозири аъмоли ононанд; ва пас аз он, авсиё ва ҷонишинҳо, шоҳиди аъмоли уммат хоҳанд буд.[17]

Пайғамбари акрам (с)

Оятҳои мутааддиде далолат доранд, ки Пайғамбари акрам (с) дар қиёмат шоҳид бар аъмоли мардум аст ва ҳамин амр сабаб шуда ин мақом мавриди таваҷҷӯҳи вижа қарор гирад.[18]

Бархе муфассирон, аз ҷумла Макорими Шерозӣ, бо истинод ба ояти 89 сураи Наҳл ва низ ояти 41 сураи Нисо, муътақиданд Пайғамбар (с) шоҳиди аъмоли мардуми замони худ аст.[19] Дидгоҳи дигар, ки ба бархе ривоёт мустанад шуда,[20] ӯро шоҳид бар ҳамаи пайғамбарони пешин медонад.[21] Аллома Таботабоӣ, Пайғамбар (с)-ро нозир бар дигар гувоҳон муаррифӣ мекунад, ки шаҳодати ӯ бар мардум аз тариқи шаҳодати дигар гувоҳон таҳаққуқ меёбад.[22]

Алиризо Аърофӣ, муаллифи китоби «Гувоҳони аъмол», бо истинод ба бархе ривоёт[23] ва каломи Аллома Маҷлисӣ,[24] муътақид аст, Пайғамбар (с) назорат ва шаҳодати ҷомее бар ҳамаи махлуқот аз ҷумла бандагон ва пайғамбарон дорад ва ин шаҳодат баёнгари иблоғи рисолати пайғамбарон ва пазириши таблиғи он тавассути бандагон аст.[25] Вай ҳамчунин бар ин бовар аст, ки Вафоти Пайғамбар (с) таъсире бар ин назорат надорад ва арзаи аъмол пас аз реҳлат монеи таҳаққуқи он нест.[26]

Имомони маъсум (а)

Дар китобҳое монанди Ал-Кофӣ ва Биҳор-ул-анвор, бобе ба ривоёт дар бораи гувоҳ будани Аҳли Байт (а) дар қиёмат бахшида шудааст.[27] Дар Тафсири нур-ус-сақалайн низ ривояте аз Пайғамбар (с) нақл шуда, ки ҳазрати Алӣ (а) ва ёздаҳ нафар аз фарзандонаш гувоҳон дар қиёмат ҳастанд.[28] Бархе ривоёт ба арзаи аъмол бар Аҳли Байт (а) ишора доранд, ки нишондиҳандаи иҳотаи онон бар аъмоли инсонҳост.[29] Ба гуфтаи Сайид Муҳаммадҳусайни Теҳронӣ дар китоби Маодшиносӣ мақоми шаҳодат махсуси имомони ҳақ аст ва шомили аиммаи ботил намешавад.[30]

Уммати исломӣ ё комилони он

Ояти 143 сураи Бақара аз гувоҳии уммати исломӣ дар қиёмат сухан мегӯяд.[31] Бо ин ҳол, ба гуфтаи Ҷаводии Омулӣ, аз муфассирони шиа, мақсуд ҳамаи мусалмонон нест; балки гурӯҳе хосс шоистагии шаҳодат бар аъмолро доранд.[32] Ҷаъфар Субҳонӣ низ ин мақомро вижаи табақае баландмартаба аз уммат медонад, ки дар ривоёт бар пешвоёни маъсум (а) татбиқ шудаанд.[33] Ба бовари ӯ, агар дигарон низ шоҳид ба шумор оянд, ё бояд аз илме густарда нисбат ба аъмоли пинҳон бархӯрдор бошанд ё гувоҳии онон танҳо ба аъмоли зоҳирии муосиронашон маҳдуд хоҳад буд.[34]

Аллома Маҷлисӣ, ҳадисшиноси шиа, ривояте аз Пайғамбар (с) нақл карда, ки бархе аз муъминон низ дар шумори шоҳидони уммат қарор мегиранд.[35] Ҳамчунин Табарсӣ дар тафсири ояти 84 сураи Наҳл, одилтарин шахси ҳар асрро аз шоҳидони қиёмат донистааст.[36]

Фариштагон

Ҷаъфар Субҳонӣ, фақиҳи шиа, бо истинод ба оятҳои мутааддиде ҳамчун ояти 21 ва 22 сураи Қоф, ояти 11 ва 13 сураи Инфитор ва низ ривояте аз ҳазрати Алӣ (а),[37] баён мекунад, ки фариштагоне, ки дар дунё нозир бар аъмоли инсон буданд, дар қиёмат алайҳи ӯ шаҳодат медиҳанд.[38] Ҳусайни Ансориён, нависандаи шарҳи дуои Кумайл, баён кардааст, ки фариштагони шоҳид шомили Кироман котибин ва Рақиб ва Атид ҳастанд.[39]

Номаи аъмол

Дар китоби Маншури ҷовид бо истинод ба оёте ҳамчун 27 - 29 сураи Ҷосия ва ояти 13 сураи Исро, номаи аъмол аз гувоҳон дар рӯзи маҳшар ба шумор омадааст.[40] Вале Алиризо Аърофӣ, устоди ҳавзаи илмия, муътақид аст, наметавон номаи аъмоли инсонро аз шоҳидони рӯзи қиёмат донист, чаро ки номаи аъмоли инсон, ҳақиқати аъмоли инсон аст ва наметавон худи амали инсонро - ки ба сабту забти ҳақиқати хеш мепардозад - ҳамчун ҳозири огаҳ ба шумор овард.[41]

Аъзои бадан ва чигунагии шаҳодати онҳо

Мақолаи асосӣ: Шаҳодати аъзои бадан дар қиёмат

Муфассирон, аъзои баданро аз шоҳидони аъмол дар қиёмат донистаанд.[42] Ба гуфтаи Аллома Таботабоӣ, ҳар узв ба амали хосси худ шаҳодат медиҳад ва дар Қуръон ба шаҳодати даст, по, чашм, гӯш ва қалб ишора шудааст.[43] Шайх Садуқ аз Имом Содиқ (а) нақл кардааст, ки мудовамат бар хондани бархе сураҳои Қуръон, сабаб мешавад дар қиёмат ҳамаи аъзои бадан, ба нафъи инсон гувоҳӣ диҳанд.[44]

Ба гуфтаи Сайид Муҳаммадҳусайни Теҳронӣ дар китоби Маодшиносӣ, дар қиёмат нахуст даҳон муҳр мешавад, то инкор мумкин набошад[45] ва сипас ҳар узв бар асоси навъи гуноҳ, шаҳодат медиҳанд.[46] Забон дар бораи гуноҳоне монанди ғайбат ва дурӯғ ва даст ва по дар бораи аъмоле чун сирқат ва суханчинӣ гувоҳӣ медиҳанд.[47] Аллома Таботабоӣ, бо истинод ба ояти 20 сураи Фуссилат муътақид аст, ҳар узве ба гуноҳони дигар аъзо низ шаҳодат медиҳад.[48] Аммо пӯсти бадан, танҳо ба гуноҳе шаҳодат диҳад, ки абзори анҷоми он будааст.[49] Ҳусайнии Теҳронӣ, шаҳодати дастро ошкор шудани ҳамон амале медонад, ки дар дунё анҷом додааст.[50]

Муфассирон муътақиданд, аъзои бадани муъмин алайҳи ӯ шаҳодат намедиҳанд; зеро шаҳодат вижаи касоне аст, ки азоби Илоҳӣ бар онон қатъӣ шудааст, дар ҳоле ки муъминон аҳли наҷот ҳастанд.[51]

Замин

Замин яке аз гувоҳон дар рӯзи қиёмат дониста шуда, ки аъмоли инсонҳоро забт ва сипас шаҳодат медиҳад.[52] Ҷаъфар Субҳонӣ, муфассири шиа, дар зайли ояти 4 ва 5 Зилзол бо истинод ба ривоятҳои маъсумин (а),[53] бар ин бовар аст, ки тамомии аҷзои замин шоҳиди аъмоли инсон дар қиёмат нестанд, балки танҳо нуқтае, ки инсон дар он кори нек ё бад анҷом дода, ба шаҳодат бармехезад.[54] Ӯ тавзеҳ медиҳад, ки аз назари мабонии фалсафаи исломӣ тамоми мавҷудот ва ҳатто замин навъе идрок доранд ва оёт ва ривоёти мутааддид ин назарияро таъйид мекунанд.[55] Ҳамчунин бархе фақиҳон бо истинод ба ривоёте аз Имом Содиқ (а), ки бар шаҳодати маконҳо дар қиёмат далолат дорад, намоз хондан дар маконҳои мухталифро мустаҳаб донистаанд.[56] Солеҳии Ҳоҷиободӣ, нависанда ва муҳаққиқ, дар чигунагии сухан гуфтани замон, макон назароти мухталифро нақл кардааст.[57]

Таҷассуми аъмол

Таҷассумёфтани амал бо ҳувияти ухравӣ аз шоҳидони рӯзи қиёмат шумурда шудааст.[58] Алиризо Аърофӣ, олими шиа, муътақид аст дар кутуби каломӣ ва тафсирӣ, назарияе дар бораи таҷассуми аъмол вуҷуд дорад, ки тибқи он, аъмоли инсон дар қиёмат ба сурати мавҷуде маҳшур хоҳанд шуд ва бар зид ё ба нафъи ӯ гувоҳӣ хоҳанд дод.[59] Ба бовари ӯ гувоҳ будани таҷассуми аъмол амре фаротар аз шаҳодати дигар шоҳидон аст; зеро вақте гунаҳкор аъмоли зишти худро бубинад, худаш ба зиштии онҳо шаҳодат хоҳад дод.[60]

Гувоҳони дигар

Дар манобеи ҳадисӣ, шуҳадо,[61] масоҷид,[62] намоз,[63] Қуръон,[64] замон,[65] аз шоҳидони қиёмат шумурда шудаанд. Аллома Маҷлисӣ бо истинод ба ривояте аз Пайғамбари акрам (с) шабҳо, рӯзҳо ва моҳҳо ҳамчун моҳҳои раҷаб, шаъбон ва рамазонро ҷузви шоҳидони аъмол баршумурдааст.[66]

Солеҳии Ҳоҷиободӣ, нависандаи китоби «Инсон ва шоҳидони содиқ», бар ин бовар аст, ки агарчи дар Қуръон ва ривоёт калимаи шаҳодат дар бораи олимон наомадааст, аммо дар аҳодиси шафоат,[67] ва шикоят дар қиёмат,[68] олимон низ ҳамчун шофеони аъмол зикр шудаанд ва ин шафоат айни шаҳодат бар аъмол аст.[69]

Ҷусторҳои вобаста

Эзоҳ

  1. ↑ Ҷаводии Омулӣ, Маод дар Қуръон, 1395ҳ.ш., саҳ.418.
  2. ↑ Ҳусайнии Теҳронӣ, Маодшиносӣ, 1427ҳ.қ., ҷ.7, саҳ.97-99.
  3. ↑ Аллома Маҷлисӣ, Биҳор-ул-анвор, 1403ҳ.қ., ҷ.7, саҳ.315.
  4. ↑ Аърофӣ, Гувоҳони аъмол, 1397ҳ.ш., саҳ.76.
  5. ↑ Аърофӣ, Гувоҳони аъмол, 1397ҳ.ш., саҳ.15.
  6. ↑ Аърофӣ, Гувоҳони аъмол, 1397ҳ.ш., саҳ.68.
  7. ↑ Аърофӣ, Гувоҳони аъмол, 1397ҳ.ш., саҳ.16.
  8. ↑ Кафъамӣ, ал-Мисбоҳ ли-л-Кафъамӣ, 1405ҳ.қ., саҳ.559; Ибни Тавус, ал-Иқбол би-л-аъмол-ил-ҳасана, 1376ҳ.ш., ҷ.3, саҳ.297.
  9. ↑ Аърофӣ, Гувоҳони аъмол, 1397ҳ.ш., сaҳ.16.
  10. ↑ Аърофӣ, Гувоҳони аъмол, 1397ҳ.ш., саҳ.65.
  11. ↑ Табарсӣ, ал-Иҳтиҷоҷ, 1403ҳ.қ., ҷ.2, саҳ.348ҳ.ш.
  12. ↑ Табарсӣ, Макорим-ул-ахлоқ, 1370ҳ.ш., саҳ.457.
  13. ↑ Қироатӣ, Тафсири нур, 1388ҳ.ш., ҷ.3, саҳ.579; Собуни, Сафват-ут-тафосир, 1421ҳ.қ., ҷ.2, саҳ.260.
  14. ↑ Аърофӣ, Гувоҳони аъмол, 1397ҳ.ш., саҳ.27.
  15. ↑ Солеҳии Ҳоҷиободӣ, Инсон ва шоҳидони содиқ, 1387ҳ.ш., саҳ.29.
  16. ↑ Субҳонӣ, Маншури ҷовид, 1390ҳ.ш., ҷ.5, саҳ.483.
  17. ↑ Макорими Шерозӣ, Тафсири намуна, 1371ҳ.ш., ҷ.11, саҳ.359 ва ҷ.3, саҳ.392.
  18. ↑ Субҳонӣ, Маншури ҷовид, 1390ҳ.ш., ҷ.5, саҳ.483.
  19. ↑ Макорими Шерозӣ, Тафсири намуна, 1371ҳ.ш., ҷ.11, саҳ.359 ва ҷ.3, саҳ.392.
  20. ↑ Ҳувайзӣ, Тафсири нур-ус-сақалайн, 1415ҳ.қ., ҷ.3, саҳ.73.
  21. ↑ Макорими Шерозӣ, Тафсири намуна, 1371ҳ.ш., ҷ.3, саҳ.392.
  22. ↑ Таботабоӣ, ал-Мизон, 1390ҳ.қ., ҷ.12, саҳ.323 ва 324.
  23. ↑ Табарсӣ, ал-Иҳтиҷоҷ, 1403ҳ.қ., ҷ.1, саҳ.242ҳ.ш.
  24. ↑ Маҷлисӣ, Биҳор-ул-анвор, 1403ҳ.қ., ҷ.7, саҳ.310.
  25. ↑ Аърофӣ, Гувоҳони аъмол, 1397ҳ.ш., саҳ.30-33.
  26. ↑ Аърофӣ, Гувоҳони аъмол, 1397ҳ.ш., саҳ.33 -35.
  27. ↑ Кулайнӣ, ал-Кофӣ, 1407ҳ.қ., ҷ.1, саҳ.190; Маҷлисӣ, Биҳор-ул-анвор, 1403ҳ.қ., ҷ.7, саҳ.306.
  28. ↑ Ҳувайзӣ, Нур-ус-сақалайн, 1415ҳ.қ., ҷ.3, саҳ.526.
  29. ↑ Тафсир ал-Қумӣ, 1363ҳ.ш., ҷ.1, саҳ.304; Кулайнӣ, ал-Кофӣ, 1407ҳ.қ., ҷ.1, саҳ.219.
  30. ↑ Ҳусайнии Теҳронӣ, Маодшиносӣ, 1423ҳ.қ., ҷ.7, саҳ.104-107.
  31. ↑ Субҳонӣ, Маншури ҷовид, 1390ҳ.ш., ҷ.5, саҳ.484.
  32. ↑ Ҷаводии Омулӣ, Маод дар Қуръон, 1395ҳ.ш., саҳ.416; Субҳонӣ, Маншури ҷовид, 1390ҳ.ш., ҷ.5, саҳ.485.
  33. ↑ Субҳонӣ, Маншури ҷовид, 1390ҳ.ш., ҷ.5, саҳ.485.
  34. ↑ Субҳонӣ, Маншури ҷовид, 1390ҳ.ш., ҷ.5, саҳ.486.
  35. ↑ Маҷлисӣ, Биҳор-ул-анвор, 1403ҳ.қ., ҷ.7, саҳ.315.
  36. ↑ Табарсӣ, Маҷмаъ-ул-баён, 1372ҳ.ш., ҷ.6, саҳ.584.
  37. ↑ Наҳҷ-ул-балоға, тасҳеҳи Субҳӣ Солеҳ, хутбаи 85, саҳ.116.
  38. ↑ Субҳонӣ, Маншури ҷовид, 1390ҳ.ш., ҷ.5, саҳ.487.
  39. ↑ Ансориён, Шарҳи дуои Кумайл, 1382ҳ.ш., саҳ.477.
  40. ↑ Субҳонӣ, Маншури ҷовид, 1390ҳ.ш., ҷ.5, саҳ.492.
  41. ↑ Аърофӣ, Гувоҳони аъмол, 1397, саҳ.19.
  42. ↑ Мударрисӣ, Мин ҳудӣ ал-Қуръон, Теҳрон, 1419ҳ.қ., ҷ.8, саҳ.289; Ҳусайнии Ҳамадонӣ, Анвори дирахшон, 1404ҳ.қ., ҷ.11, саҳ.347.
  43. ↑ Таботабоӣ, ал-Мизон, 1390ҳ.қ., ҷ.15, саҳ.94 ва ҷ.17, саҳ.103.
  44. ↑ Садуқ, Савоб-ул-аъмол ва иқоб-ул-аъмол, 1406ҳ.қ., саҳ.123.
  45. ↑ Ҳусайнии Теҳронӣ, Маодшиносӣ, 1423ҳ.қ., ҷ.7, саҳ.186.
  46. ↑ Таботабоӣ, ал-Мизон, 1390ҳ.қ., ҷ.15, саҳ.94.
  47. ↑ Таботабоӣ, ал-Мизон, 1390ҳ.қ., ҷ.15, саҳ.94.
  48. ↑ Таботабоӣ, ал-Мизон, 1390ҳ.қ., ҷ.17, саҳ.378.
  49. ↑ Таботабоӣ, ал-Мизон, 1390, ҷ.17, саҳ.379.
  50. ↑ Ҳусайнии Теҳронӣ, Маодшиносӣ, 1423ҳ.қ., ҷ.7, саҳ.187 - 192.
  51. ↑ Ҷаводии Омулӣ, Маод дар Қуръон, 1395ҳ.ш., саҳ.419; Таботабоӣ, ал-Мизон, 1390ҳ.қ., ҷ.15, саҳ.107.
  52. ↑ Ҳусайнии Теҳронӣ, Маодшиносӣ, 1423ҳ.қ., ҷ.7, саҳ.226.
  53. ↑ Барои намуна ниг.: Шайх Садуқ, Илал-уш-шароеъ, 1385ҳ.ш., ҷ.2, саҳ.343; Маҷлисӣ, Биҳор-ул-анвор, 1403ҳ.қ., ҷ.7, саҳ.315.
  54. ↑ Субҳонӣ, Маншури ҷовид, 1390ҳ.ш., ҷ.5, саҳ.489.
  55. ↑ Субҳонӣ, Маншури ҷовид, 1390ҳ.ш., ҷ.5, саҳ.490.
  56. ↑ Таботабоӣ Яздӣ, ал-Урват-ул-вусқо маа ҳошия ал-Иравонӣ, бетаърих, ҷ.1, саҳ.596.
  57. ↑ Солеҳии Ҳоҷиободӣ, Инсон ва шоҳидони содиқ, 1387ҳ.ш., саҳ.116.
  58. ↑ Субҳонӣ, Маодшиносӣ, 1387ҳ.ш., саҳ.163.
  59. ↑ Аърофӣ, Гувоҳони аъмол, 1397ҳ.ш., саҳ.48 - 49.
  60. ↑ Аърофӣ, Гувоҳони аъмол, 1397ҳ.ш., саҳ.50 ва 51.
  61. ↑ Ибни Абилҳадид, Шарҳи Наҳҷ-ул-балоға, 1404ҳ.қ., ҷ.15, саҳ.40.
  62. ↑ Шайх Садуқ, Амолӣ, 1376ҳ.ш., саҳ.359.
  63. ↑ Омилӣ, Васоил-уш-шиа, 1409ҳ.қ., ҷ.15, саҳ.108.
  64. ↑ Кулайнӣ, ал-Кофӣ, 1407ҳ.қ., ҷ.1, сaҳ.596.
  65. ↑ Маҷлисӣ, Биҳор-ул-анвор, 1403ҳ.қ., ҷ.7, саҳ.315.
  66. ↑ Маҷлисӣ, Биҳор-ул-анвор, 1403ҳ.қ., ҷ.7, саҳ.315.
  67. ↑ Фаттоли Нишопурӣ, Равзат-ул-воизин ва басират-ул-муттаизин, 1375ҳ.ш., ҷ.1, саҳ.11.
  68. ↑ Кулайнӣ, ал-Кофӣ, 1407ҳ.қ., ҷ.2, саҳ.613.
  69. ↑ Солеҳии Ҳоҷиободӣ, Инсон ва шоҳидони содиқ, 1387ҳ.ш., саҳ.65-67.

Сарчашма

  • Ансориён, Ҳусайн, Шарҳи дуои Кумайл, таҳқиқ: Муҳаммадҷавод Собуриён, Қум, Дор-ул-ирфон, чопи дувум, 1382ҳ.ш.
  • Аърофӣ, Алиризо, Гувоҳони аъмол, Қум, Муассисаи фарҳангӣ ҳунарии Ишроқ ва Ирфон, 1397ҳ.ш.
  • Ибни Абилҳадид, Иззуддин Абуҳомид, Шарҳи Наҳҷ-ул-балоға, тасҳеҳ, Муҳаммад Абулфазл Иброҳим, Қум, Китобхонаи умумии Оятуллоҳ Маръашии Наҷафӣ, чопи аввал, 1404ҳ.қ.
  • Ибни Тавус, Алӣ ибни Мусо, ал-Иқбол би-л-аъмол-ил-ҳасана, муҳаққиқ: Ҷавод Қаюмии Исфаҳонӣ, Қум, Дафтари таблиғоти исломӣ, чопи аввал, 1376ҳ.ш.
  • Кафъамӣ, Иброҳим ибни Алӣ Омилӣ, ал-Мисбоҳ ли-л-Кафъамӣ (Ҷаннат-ул-амон-ил-воқия), Қум, Дор-ур-Разӣ (Зоҳидӣ), чопи дувум, 1405ҳ.қ.
  • Кулайнӣ, Муҳаммад ибни Яъқуб, ал-Кофӣ, тасҳеҳ, Алиакбар Ғаффорӣ, Муҳаммад Охундӣ, Теҳрон, Дор-ул-кутуб-ил-исломия, чопи чаҳорум, 1407ҳ.қ.
  • Қароатӣ, Муҳсин, Тафсири нур, Теҳрон, Маркази фарҳангии Дарсҳое аз Қуръон, чопи аввал, 1388ҳ.ш.
  • Қумӣ, Алӣ ибни Иброҳим, Тафсир ал-Қумӣ, таҳқиқ: Саййид Таййиб Мусавии Ҷазоирӣ, Қум, Дор-ул-китоб, 1363ҳ.ш.
  • Макорими Шерозӣ, Носир, Тафсири намуна, Теҳрон, Дор-ул-кутуб-ил-исломия, чопи даҳум, 1371ҳ.ш.
  • Маҷлисӣ, Муҳаммадбоқир, Биҳор-ул-анвор, муҳаққиқ, ҷамъе аз муҳаққиқон, Бейрут, Дор эҳё-ит-турос-ил-арабӣ, чопи дувум, 1403ҳ.қ.
  • Мударрисӣ, Муҳаммадтақӣ, Мин ҳуда-л-Қуръон, Теҳрон, Дор Муҳибб-ил-Ҳусайн, чопи аввал, 1419ҳ.қ.
  • Наҳҷ-ул-балоға, тасҳеҳ: Субҳӣ Солеҳ, Қум, Ҳиҷрат, чопи аввал, 1414ҳ.қ.
  • Нурӣ, Ҳусайн, «Гувоҳони рӯзи қиёмат», маҷаллаи Посдорони Ислом, №111, исфанди 1369ҳ.ш.
  • Садуқ, Муҳаммад ибни Алӣ, Савоб-ул-аъмол ва иқоб-ул-аъмол, Қум, Дор-уш-шариф ар-Разӣ, 1406ҳ.қ.
  • Собуни, Муҳаммадалӣ, Сафват-ут-тафосир, Бейрут, Дор-ул-фикр, чопи аввал, 1421ҳ.қ.
  • Солеҳии Ҳоҷиободӣ, Неъматуллоҳ, Инсон ва шоҳидони содиқ, Қум, Гулҳои биҳишт, 1387ҳ.ш.
  • Субҳонии Табрезӣ, Ҷаъфар, Маншури ҷовид, Қум, Муассисаи Имом Содиқ (а), 1390ҳ.ш.
  • Субҳонии Табрезӣ, Ҷаъфар, Маодшиносӣ, тарҷумаи Алӣ Шервонӣ, Қум, Дор-ул-фикр, 1387ҳ.ш.
  • Табарсӣ, Аҳмад ибни Алӣ, ал-Иҳтиҷоҷ ала аҳл-ил-лиҷоҷ, муҳаққиқ Муҳаммадбоқир Хурсон, нашри Муртазо, чопи аввал, 1403ҳ.қ.
  • Табарсӣ, Фазл ибни Ҳасан, Маҷмаъ-ул-баён фи тафсир-ил-Қуръон, тасҳеҳ: Фазлуллоҳ Яздии Таботабоӣ ва Ҳошим Расулӣ, Теҳрон, Носир Хусрав, чопи севум, 1372ҳ.ш.
  • Табарсӣ, Ҳасан ибни Фазл, Макорим-ул-ахлоқ, Қум, Аш-Шариф ар-Разӣ, 1370ҳ.ш.
  • Таботабоӣ Яздӣ, Саййид Муҳаммадкозим, ал-Урват-ул-вусқо маа ҳошия ал-Иравонӣ, беном, бетаърих.
  • Таботабоӣ, Саййид Муҳаммадҳусайн, ал-Мизон фи тафсир-ил-Қуръон, Бейрут, Муассисат-ул-аъламӣ ли-л-матбуот, чопи дувум, 1390ҳ.қ.
  • Фаттоли Нишопурӣ, Муҳаммад ибни Аҳмад, Равзат-ул-воизин ва басират-ул-муттаизин (табъи қадим), Қум, интишороти Разӣ, чопи аввал, 1375ҳ.ш.
  • Ҳувайзӣ, Абдуалӣ, Тафсири нур-ус-сақалайн, тасҳеҳ: Ҳошим Расулӣ, Қум, Исмоилиён, чопи чаҳорум, 1415ҳ.қ.
  • Ҳусайнии Теҳронӣ, Муҳаммадҳусайн, Маодшиносӣ, Машҳад, Нури малакути Қуръон, 1427ҳ.қ.
  • Ҳусайнии Ҳамадонӣ, Муҳаммад, Анвори дирахшон дар тафсири Қуръон, таҳқиқ, Муҳаммадбоқир Беҳбудӣ, Теҳрон, Лутфӣ, чопи аввал, 1404ҳ.қ.
  • Ҷаводии Омулӣ, Маод дар Қуръон, Қум, Исро, чопи ёздаҳум, 1395ҳ.ш.
  • Шайх Муфид, Муҳаммад ибни Муҳаммад, Амолӣ, таҳқиқ Ҳусайн Устод Валӣ ва Алиакбар Ғаффорӣ, Қум, Конгресси Шайх Муфид, 1413ҳ.қ.
  • Шайх Садуқ, Муҳаммад ибни Алӣ, ал-Амолӣ, Теҳрон, Китобчӣ, чопи шашум, 1376ҳ.ш.
  • Шайх Садуқ, Муҳаммад ибни Алӣ, Илал-уш-шароеъ, Қум, Китобфурӯшии Доварӣ, чопи аввал, 1385ҳ.ш.
  • Шайх Ҳурри Омилӣ, Муҳаммад ибни Ҳасан, Васоил-уш-шиа, тасҳеҳ: Муассисаи Оли Байт (а), Қум, Муассисаи Оли Байт (а), чопи аввал, 1409ҳ.қ.
Баргирифта аз "https://tg.wikishia.net/w/index.php?title=Шоҳидони_аъмол&oldid=37962"