Үндана:Лайлат-ул-ҳарир
Лайлатул Ҳарир (Шаби нола) шоми дар Ҷанг Сафин буд, ки дар он байни артиши [[Имоми Алии алайҳис-салом|Имоми Али(а)] ва артиши Муавия задухӯрдҳои сахт рух дод ва шуморе аз ҳар ду тараф кушта шуданд.
Вақте ки артиши Имоми Али(а) ба пирӯзӣ наздик шуда буд, Имом хутбае гуфт ва ёронро ба устуворӣ даъват кард. Бо вуҷуди ин, Ашъат бен Қейс, яке аз фармондеҳони Имоми Али(а), аз идомаи ҷанг ҷилавгирӣ кард ва Муавия низ бо истифода аз ин вазъият фармон дод Қуръонҳоро бар низо кунанд ва пешниҳод кардани ҳукмиёт ро пешниҳод намуд.
Муаррифӣ
Лайлатул Ҳарир, яке аз шабҳои Ҷанг Сафин буд, ки дар он артиши Имоми Али(а) ва артиши Муавия ба набарде сахт ворид шуданд ва шуморе аз ҳар ду тараф кушта шуданд. Манбаъҳои таърихӣ хабар додаанд, ки шиддати задухӯрд то ба он ҷо расид, ки низоҳҳо шикастанд, тирҳо тамом шуданд ва ҷангҷӯён бо шамшер ва санг ба ҷанг идома доданд.[1] Ба гуфтаи Аллома Мажлисӣ, ин шаб ба сабаби садои нола ва фиғонҳои ҷангҷӯён ва фишор бар Муавия «Лайлатул Ҳарир» номида шуд; зеро «Ҳарир» маънояш нолаи саг дар сармо аст.[2]
Лайлатул Ҳарир ба 11 Сафар соли 37 ҳ.қ рост омад[3] ё ба гуфтаи дигар, 10 Рабиул-Аввал соли 38 ҳ.қ буд.[4] Дар баъзе манбаъҳои таърихӣ, яке аз шабҳои набард Қодсия низ бо ҳамин ном ёд шудааст.[5]
Хутбаи Ҳазрат Али(а)
Ҳазрат Али(а) дар Лайлатул Ҳарир хутбае гуфт. Пас аз ҳамд ва ситоиши Худо, ӯ ба артиши худ гуфт: «Эй мардум, кор бар шумо ва бар душман ба чунин ҳол расида, ки мебинед ҷуз охирин лаҳзаи душман чизе намондааст; чун воқеа рӯй диҳад, анҷоми он аз аввали он маълум мешавад. Он халқ бо хоҳиши дигар ҷуз диндорӣ бар шумо истодагӣ ва қаҳр нишон дод, то ба дастҳои мо чунин ҳолат даст ёфтанд. Ман фардо субҳгоҳ бар онҳо меравам ва дар назди Худои Аззавуҷал ба ҳукми онҳо мекашаам.»[6]
Сипас барои пирӯзии артиши худ дуо кард.[7]
Мавқеи Ашъат бен Қейс
Ба гуфтаи манбаъҳои таърихӣ, вақте ки пирӯзии артиши Имоми Али(а) наздик буд, Ашъат бен Қейс аз фармондеҳони артиши Имом, дар суханоне идомаи ҷангро ба фоида намедид.[8] Муавия пас аз огоҳ шудан аз мавқеи Ашъат фармон дод, ки Қуръонҳоро бар низо кунанд ва дархости ҳукмиёт кард.[9]
Пас аз он ки артиши Муавия Қуръонҳоро бар низо карданд, Ашъат ба Имоми Али(а) эътироз кард[10] ва аз ӯ хост, пешниҳод кардани ҳукмиётро қабул кунад.[11]
Эзоҳ
- ↑ Монқарӣ, Вақъиати Сафин, 1382ҳ.қ, саҳ.475; Ибн-Масковия, Тажробатул Умом, 1424ҳ.қ, ҷ.1, саҳ.343.
- ↑ Мажлисӣ, Меръотул Уқул, 1404ҳ.қ, ҷ.15, саҳ.427.
- ↑ Балозарӣ, Ансобул Ашроф, 1417ҳ.қ, ҷ.2, саҳ.323.
- ↑ Субҳонӣ, Форӯғул Вилаят, 1368ҳ.ш, саҳ.577-578.
- ↑ Табарӣ, Тарих Табарӣ, 1387ҳ.қ, ҷ.3, саҳ.557 ва саҳ.561.
- ↑ Монқарӣ, Вақъиати Сафин, 1382ҳ.қ, саҳ.477.
- ↑ Монқарӣ, Вақъиати Сафин, 1382ҳ.қ, саҳ.478.
- ↑ Монқарӣ, Вақъиати Сафин, 1382ҳ.қ, саҳ.477-480.
- ↑ Монқарӣ, Вақъиати Сафин, 1382ҳ.қ, саҳ.480-481; Динорӣ, Ахборул-Тавол, 1368ҳ.ш, саҳ.188-189.
- ↑ Яъқубӣ, Тарихул Яъқубӣ, Дарсадир, ҷ.2, саҳ.188-189.
- ↑ Монқарӣ, Вақъиати Сафин, 1382ҳ.қ, саҳ.482.
Сарчашма
- Ибн Маскавӣ, Аҳмад бен Муҳаммад, Тажаруб ал-Уммам, Бейрут, Дар ал-Кутуб ал-Илмия, 1424ҳ.қ, 2003м.
- Балозурӣ, Аҳмад бен Яҳё, Китоб Ҷамл мин Ансоб ал-Ашроф, таҳқиқи Суҳайл Закар ва Риёз Заркалӣ, Бейрут, Дар ал-Фикр, ал-Табъа ал-Аввал, 1417ҳ.қ.
- Ҷаъфар Субҳонӣ, Форугҳ ал-Вилаят, Қум, Интишорот Саҳифа, 1368ҳ.ш.
- Динорӣ, Аҳмад бен Давуд, Ал-Ахбор ал-Тавол, таҳқиқи Абдулманъам Амир, муроҷиат Ҷамол ад-Дин Шиёл, Қум, Маншурот ал-Ризӣ, 1368ҳ.ш.
- Табарӣ, Муҳаммад бен Ҷарир, Тарих ал-Уммам ва ал-Мулук, таҳқиқи Муҳаммад Абулфазл Иброҳим, Бейрут, Дар ал-Турас, ал-Табъа ал-Сония, 1387ҳ.қ.
- Муҷалласӣ, Муҳаммад Боқир, Миръат ал-Уқул фи Шарҳ Ахбори Ол ал-Расул, мусаҳҳаҳ Расулӣ Маҳлатӣ Ҳашим, Дар ал-Кутуб ал-Исламия, Теҳрон, Чоп 1404ҳ.қ.
- Монқарӣ, Наср бен Мазоҳим, Вақъиати Сафин, таҳқиқи Абд ас-Салам Муҳаммад Ҳарун, Қоҳира, Муассисаи ал-‘Арабия ал-Ҳадита, ал-Табъа ал-Сония, 1382ҳ.қ, Афист Қум, Маншурот Мактаба ал-Маръашӣ ал-Нажафӣ, 1404ҳ.қ.
- Яъқубӣ, Аҳмад бен Аби Яъқуб, Тарих ал-Яъқубӣ, Бейрут, Дарсадир, бе таърих.