Ҷаҳиш ба мӯҳтаво

Ал-Ислом ҳува-л-ҳукума

Иловаи пайвандҳо
Аз wikishia

ал-Ислом ҳува-л-ҳукума (арабӣ: اَلاِسلامُ هُوَ الحُکومة ба маънии «Ислом, худ ҳукумат аст»), иборатест дар фиқҳи сиёсӣ, ки Имом Хумайнӣ, бунёнгузори Ҷумҳурии исломии Эрон, барои баёни дидгоҳи худ дар бораи нисбати Ислом ва ҳукумат ба кор бурдааст.[1] Бар асоси ин дидгоҳ, Ислом танҳо шомили аҳкоми фардӣ ва ибодӣ нест, балки барои идораи ҷомеа низ аҳком ва ҳадафҳое дорад ва ҳукумати исломӣ масъули иҷрои ин аҳком ва таҳқиқи ҳадафҳои иҷтимоии Ислом аст.[2] Имом Хумайнӣ ҳукуматро аз шууни вилояти Пайғамбар (с) ва аз аҳкоми аввалияи Ислом медонад ва онро бар баъзе аҳкоми дигар, монанди намоз, рӯза ва ҳаҷ, муқаддам мешуморад.[3] Ин дидгоҳ бар пайванди Ислом бо сиёсат ва нақши ҳукумат дар таҳаққуқи таълимоти иҷтимоии Ислом таъкид дорад ва аз ин ҷиҳат дар муқобили дидгоҳҳои секуляр дар бораи ҷудоии ниҳодҳои динӣ ва сиёсӣ[4] ё ҷудоии дин ва сиёсат қарор мегирад.[5]

Имом Хумайнӣ ин ибораро дар баҳси вилояти фақеҳ ва дар табийини ривояте аз Имом Козим (а) дар бораи ҷойгоҳи уламои динӣ ба кор бурдааст. Дар ин ривоят, фақеҳон ба дарёчаҳои Ислом ташбеҳ шудаанд.[6] Имом Хумайнӣ ин ташбеҳро ба масъулияти уламои динӣ дар идораи умури ҷомеа марбут мекунад ва бар ин бовар аст, ки фақеҳ барои ифои ин нақш бояд ӯҳдадори ҳукумати исломӣ бошад. Аз назари ӯ, ин масъулият шомили иҷрои аҳком ва ҳудуд, барқрории адолат, таъмини амният, идораи умури молӣ ва таъйини коргузорони ҳукумат аст.[7]

Имом Хумайнӣ дар табийини муносибати Ислом ва сиёсат, бар вуҷуди паҳлӯҳои иҷтимоӣ ва сиёсӣ дар таълимот ва ибодоти исломӣ низ таъкид кардааст. Ӯ дар суханроние хатоб ба Ҳомид Алгор исломшиноси бритониёӣ мегӯяд:

Ислом аслаш дин ва сиёсат аст... Ислом динест, ки аҳкоми ибодиаш ҳам сиёсӣ аст. Ин ҷумъа, ин хутбаҳои ҷумъа, он ид, он хутбаҳои ид, ин ҷамоат, иҷтимоъ, ин Макка, ин Машъар, ин Мино, ин Арафот, ҳамааш масъалаҳои сиёсӣ аст.[8]

Пас аз Имом Хумайнӣ, баъзе андешамандон ба тафсири ин ибора пардохтаанд. Сайид Муҳаммадмаҳдии Мирбоқирӣ, бо истинод ба дидгоҳи Имом Хумайнӣ, ҳукуматро дарбаргирандаи шууни мухталифи Ислом дониста ва ал-Ислом ҳува-л-ҳукума-ро баёнгари асолати ҳукумат нисбат ба аҳкоми шаръӣ тафсир кардааст.[9] Муҳаммадҷаводи Фозили Ланкаронӣ ин ибораро муҳимтарин, бузургтарин ва дақиқтарин назарияи фиқҳӣ ва сиёсии Имом Хумайнӣ донистааст.[10] Аҳмади Воизӣ, пажӯҳишгари фиқҳи исломӣ дар садаи 20 ва 21-уми мелодӣ, аз он тақаддуми ҳукми ҳукуматӣ бар дигар аҳкоми аввалияро бардошт кардааст.[11] Баъзе пажӯҳишгарон низ ин ибораро назарияи ниҳоии Имом Хумайнӣ дар бораи нисбати Ислом ва ҳукумат ва бар асоси дидгоҳи айнияти Ислом ва ҳукумат тафсир кардаанд ва эътиқод доранд, ки ин дидгоҳ аз оятҳои 13 сураи Шӯро ва 66 сураи Моида ба даст меояд.[12] Сайид Алӣ Фараҳӣ дар китоби Таҳқиқ фи-л-қавоид-ил-фиқҳия, ибораи ал-Ислому ҳува-л-ҳукума-ро нозир ба намуд ва зуҳури берунии Ислом донистааст.[13]

Эзоҳ

  1. ↑ Хумайнӣ, Китоб-ул-байъ, ҷ.2, саҳ.672.
  2. ↑ Хумайнӣ, Китоб-ул-байъ, ҷ.2, саҳ.672.
  3. ↑ Хумайнӣ, Саҳифаи Имом, ҷ.20, саҳ.452.
  4. ↑ Бурқаӣ, Секуляризм аз назар то амал, саҳ.18, 25-29.
  5. ↑ Мессирӣ, ал-Илмоният-ул-ҷузъия ва-л-илмоният-уш-шомила, ҷ.2, саҳ.471 ва 472.
  6. ↑ Кулайнӣ, ал-Кофӣ, ҷ.1, саҳ.38.
  7. ↑ Хумайнӣ, Китоб-ул-байъ, ҷ.2, саҳ.672.
  8. ↑ Имом Хумайнӣ, Саҳифаи Имом, ҷ.11, саҳ.362 ва 363.
  9. ↑ «بررسی رویکرد امام خمینی(س) در تعریف فقه حکومتی», Портали Имом Хумайнӣ.
  10. ↑ «الاسلام هو الحکومه مهم‌ترین نظریه فقهی-سیاسی امام است...», Сайти Шабакаи Иҷтиҳод.
  11. ↑ «زمینه های ثابت و متغیر در فقه اسلام», Сайти ал-Маҷмаъ-ул-ъаламӣ ли-т-тақриб байн-ал-мазоҳиб-ил-исломия.
  12. ↑ Фозили Ланкаронӣ ва Қосимӣ, «Тафсири наве аз назарияи ал-Ислом ҳува-л-ҳукума ва мустанадҳои он», саҳ.7.
  13. ↑ Фараҳӣ, Таҳқиқ фи-л-қавоид-ил-фиқҳия, саҳ.755.

Сарчашма

  • Бурқаӣ, Муҳаммад, Секуляризм аз назар то амал, Теҳрон, Қатра, чопи аввал, 1381ҳ.ш.
  • Кулайнӣ, Муҳаммад ибни Яъқуб, ал-Кофӣ, Теҳрон, Дор-ул-кутуб-ил-исломия, чопи чорум, 1407ҳ.қ.
  • Мессирӣ, Абдулваҳҳоб, ал-Илмоният-ул-ҷузъия ва-л-илмоният-уш-шомила, Бейрут, Дор-уш-шуруқ, 1423ҳ.қ.
  • Фараҳӣ, Сайид Алӣ, Таҳқиқ фи-л-қавоид-ил-фиқҳия, Қум, Муассисат-ун-нашр-ил-исломӣ, чопи аввал, 1430ҳ.қ.
  • Фозили Ланкаронӣ, Муҳаммадҷавод ва Муҳаммади Қосимӣ, «Тафсири наве аз назарияи ал-Ислом ҳува-л-ҳукума ва мустанадҳои он», Дуфаслиномаи илмӣ-тахассусии Мутолиоти фиқҳи сиёсӣ, №3, соли дувум, баҳор ва тобистони 1401ҳ.ш.
  • Хумайнӣ, Сайид Рӯҳуллоҳ, Китоб-ул-байъ, Теҳрон, Муассисату танзим ва нашри осор-ил-имом-ил-Хумайнӣ (қуддиса сирруҳ), чопи чорум, 1392ҳ.ш.
  • Хумайнӣ, Сайид Рӯҳуллоҳ, Саҳифаи Имом, Теҳрон, Муассисаи танзим ва нашри осори Имом Хумайнӣ (р), чопи панҷум, 1389ҳ.ш.
  • «بررسی رویکرد امام خمینی(س) در تعریف فقه حکومتی» («Баррасии рӯйкарди Имом Хумайнӣ(с) дар таърифи фиқҳи ҳукуматӣ»), Портали Имом Хумайнӣ, санаи дарҷи матлаб: 3 марти 2013; санаи боздид: 16 августи 2026.
  • «الاسلام هو الحکومه مهم‌ترین نظریه فقهی-سیاسی امام است...» («ал-Ислом ҳува-л-ҳукума муҳимтарин назарияи фиқҳӣ-сиёсии Имом аст...»), Сайти Шабакаи Иҷтиҳод, санаи дарҷи матлаб: 25 апрели 2026, санаи боздид: 17 августи 2026.
  • «زمینه های ثابت و متغیر در فقه اسلام» («Заминаҳои собит ва мутағайир дар фиқҳи Ислом»), Сайти ал-Маҷмаъ-ул-оламӣ ли-т-тақриб байн-ал-мазоҳиб-ил-исломия, санаи дарҷи матлаб: 23 декабри 2018, санаи боздид: 19 августи 2026.
Баргирифта аз "https://tg.wikishia.net/w/index.php?title=Ал-Ислом_ҳува-л-ҳукума&oldid=38976"