Hadisi Taşbih
Nomhoi digar | Hadisi Aşboh |
---|---|
Mavzu' | Fazilathoi Imom Alī (a) |
Sodirşuda az | Pajƣambari Islom (s) |
Rovijon | Abdulloh ibni Abbos, Abulhamro' (Hilol ibni Horis) va Anas ibni Molik |
E'tibori sanad | Mu'tabar nazdi şia |
Sarcaşmai şia | Kamol-ud-din, al-Mustarşidu fi-l-imoma, al-Amolī (Şajxi Mufid), al-Amolī (Şajxi Tūsī) |
Sarcaşmai sunnī | al-Asal-ul-musaffo, Manoqibi Ibni Maƣozilī, Manoqibi Ibni Mardavajh, Manoqibi Xorazmī |
Hadisi Taşbeh (arabī: حديث التشبيه) jo hadisi Aşboh (arabī: اَشباه), hadisi Pajombari Islom (s) ast, ki dar on Imom Alī (a) dar ba'ze fazilatho ba pajombaron taşbih va monand karda şudaast.
Bar asosi in hadis, fazilathoe hamcun ilmi Odam (a), taqvo va sulhçūiji Nuh (a), hilmi Ibrohim (a), hajbat va zirakiji Muso (a), zuhdi Dovud (a) va ibodati Iso (a) baroi Imom Alī (a) zikr şudaast. In hadis dar manobei şia va ahli sunnat az sahobagoni Pajƣambar (s) hamcun Abdulloh ibni Abbos, Abdulloh ibni Mas'ud, Abulhamro va Anas ibni Molik naql şudaast.
Az didgohi ulamoi şia, hadisi taşbih ba barobariji Imom Alī (a) bo pajombaron dar sifathoi zikrşuda va afzalijatu bartariji ū dalolat mekunad. Az in rū, onro dalele bar imomat va xilofati Imom Alī (a) donistand. Gurūhe niz onro dalele bar bartariji Imom Alī bar hamai pajombaron, ba ƣajrz az Pajƣambari Islom (s) donistaand.
In hadis az nazari ulamoi şia, durustu mu'tabar ast, ammo iddae az ahli sunnat onro qabul nakardaand. Çildi 16-umi «Abaqot-ul-anvor» ba barrasiji sanadī va daloliji in hadis baxşida şudaast va bo unvoni «Xulosai Abaqot-ul-anvor; hadisi Taşbih» cop şudaast.
Matn va muarrifī
“ | Az Abdulloh ibni Abbos naql şudaast, nazdi Pajƣambar (s) nişasta budem, ki farmud: Har kas mexohad ba Odam dar ilmaş, ba Nuh dar sulhçūijaş, ba Ibrohim dar burdboriaş, ba Muso dar zirakiaş va ba Dovud dar zuhdaş nigarad, ba in şaxs, ki meojad, nigarad. Hama xira şudem, nogoh Alī ibni Abitolib (a) peş omad.[1] |
” |
Hadisi Taşbih hadise az Pajƣambari Islom (s) ki dar on barxe az fazoili Imom Alī (a) ba fazoili pajƣambaron monand şudaast. In hadis bo iborathoi muxtalif dar manobei şia[2] va sunnī[3] naql şudaast.
Iborati hadis ba hasbi pajombarone ki Imom Alī (a) ba onho taşbih şuda, muxtalif ast. Dar barxe manobe', Imom Alī (a) ba pajombaroni ulul-azm va Nuh (a) taşbih şudaast.[4] Dar kitobi Kamol-ud-din, naviştai Şajxi Saduq, dar kanori in pajombaron, nomi hazrati Dovud (a) niz omadaast.[5] Dar barxe naqlho, Imom Alī (a) ba Odam (a), Ibrohim (a), Muso (a), Jahjo (a), Iso (a), Şis (a) va Idris (a) taşbih şudaast.[6] Dar ba'ze manobei ahli sunnat monandiji Alī (a) bo Odam, Nuh, Ibrohim, Jahjo va Muso (a) zikr şudaast.[7] Dar Manoqibi Ibni Maƣozlī, faqat taşbih ba Odamu Nuh bajon şudaast.[8]
Dar barxe naqlho, Alī (a) ba hajbati Isrofil, azamati Çabrail va rutbai Mikoil niz taşbih şudaast.[9]
Ba in hadis, hadisi Aşboah niz gufta şudaast.[10]
Qozī Nurullohi Şuştarī[11] va Mirhomid Husajn[12] rovijon, asnod va iboroti muxtalifi hadisi Taşbihro çam'ovarī kardaand.
Vuçuh va mavoridi taşbihi Alī (a) ba pajombaron
Gufta şudaast, bar asosi hadisi Taşbih, Alī (a) mutaxalliq ba axloqi anbijo va muttasif ba sifoti asfijo budaast.[13]
Muhammad ibni Jusufi Gançiji Şofeī - olimi şofeiji qarni haftumi qamarī, dar tavzehi vuçuhi şabohat guftaast, vaçhi şabohati Alī (a) ba ilmi Odam (a) ba in xotir ast, ki tibqi ojati 31-i Baqara, Xudovand xususijathoi har cizero ba Odam (a) ta'lim dod. Alī (a) niz ba har hodisaju voqeae olim bud.[14] Hamcunin vaçhi taşbihi Alī (a) ba Nuh (a) dar hikmat jo hukm in ast, ki Imom Alī (a) hamcun Nuh (a)[15] bo kofiron sarsaxtu saxtgir va bo mu'minon mehrubon bud.[16] Az onço ki hazrati Ibrohim (a) dar Qur'on ba hilmi tavsif şudaast,[17] Alī (a) dar burdborī ba ū taşbih şudaast.[18]
Ba guftai Muhammad ibni Talhai Şofeī – olimi şofeimazhabi qarni şaşum va haftumi qamarī, Pajƣambar (s) dar in hadis baroi Alī (a), ilme şabihi ilmi Odam (a), taqvoe ba soni taqvoi Nuh (a), burdborie cun hilmi Ibrohim (a), hajbate hamonandi hajbati Muso (a) va ibodate hamcun ibodati Iso (a) sobit kardaast.[19] Az nazari ū, taşbihi Alī (a) ba pajombaron dar sifoti mazkur, bar vuçudi bolotarin daraça az on sifot dar Alī (a) dalolat dorad.[20]
Ahmad ibni Muhammadi Osimī - olimi ahli sunnat dar qarni cahorum va pançumi qamarī, dar kitobi «Zajn-ul-fato» pas az naqli hadisi Taşbih, şabohathoi muxtalifi Imom Alī (a) ba Odam, Nuh, Ibrohim, Jusuf, Muso, Dovud, Sulajmon, Ajjub, Jahjo, Iso va Pajƣambari Islom (s)-ro zikr va şarh dodaast.[21] [Joddoşt 1]
Alloma Maçlisī niz dar kitobi Bihor-ul-anvor, ahodis va vuçuhi iştirok va barobariji Alī (a) bo fazoili anbijoro tahti bobe bo hamin unvon naql va bajon kardaast.[22]
Dalolat bar bartariji Imom Alī (a)
Guruhe az ulamoi şia, hadisi Taşbihro dalele bar bartariji Imom Alī (a) nisbat ba soiri mardum donistaand, az in rū, onro dalel bar imomat va xilofat ū medonand.[23] Hamcunin ba'zeho hadisi Taşbihro dalele bar bartariji Imom Alī (a) nisbat ba pajombaron ba ƣajr az Pajƣambari Islom (s) şumoridaand; zero Alī (a) xususijathoi xossi har jak az pajombaronro dorad va kase ki doroi hamai fazoil boşad, afzal az kase ast, ki barxe az onhoro dorost.[24]
Mirhomid Husajn bar on ast, hadisi Taşbih ba barobariji Imom Alī (a) bo pajombaron dar xislathoi jodşuda dalolat dorad va bist vaçh baroi isboti barobarī zikr kardaast.[25] Az nazari ū, cunin barobariji dalele bar afzalijati Imom Alī (a) nisbat ba pajombaron va soiri mardum ast.[26]
Rovijon va e'tibor
In hadis az sahobagoni Pajƣambar (s) hamcun Abdulloh ibni Abbos,[27] Abdulloh ibni Mas'ud,[28] Abuhurajra,[29] Abulhamro - xidmatkori Pajƣambar (s)[30] va Anas ibni Molik[31] naql şudaast.
E'tibor
Ulamoi şia hadisi Taşbihro mu'tabar şumorida, ba on istinod kardaand. Sultonulvo'izini Şerozī - navisandai kitobi Şabhoi Peşovar, hadisi Taşbihro mavridi içmo'i şia va ahli sunnat donistaast.[32] Mirhomid Husajn niz dar kitobi Abaqot-ul-anvor, in hadisro az cihil nafar az muhaddisoni ahli sunnat naql karda va saheh budani onro isbot namudaast.[33] Ba bovari ba'ze, in hadis az onço ki az tariqhoi serşumore naql şuda, mu'tabar ast, harcand sanadhoi on za'if boşad.[34]
Barxe az olimoni ahli sunnat dar e'tibori hadis xadşa kardaand. Şamsiddini Zahabī – muarrix va muhaddisi salafiji qarni haştumi qamarī,[35] Ibni Haçari Asqalonī – muarrix va muhaddisi şofeimazhabi qarni haştum va nuhumi qamarī[36] va Ibni Kasir - olimi ahli sunnati qarni haştumi qamarī[37] hadisi Taşbihro xabari munkar (az aqsomi rivojati za'if) şumoridaand. Ibni Çavzī - olimi ahli sunnati qarni şaşum, hadisi Taşbihro ça'lī donistaast.[38]

Zahabī[39] va Ibni Tajmijja[40] pas az naqli biduni sanadi hadis az Bajhaqī, onro besanad donista, guftaand, ki in hadis nazdi hadisşinoson soxtagī va durūƣ ast. Az in rūj, hadisşinoson onro naql nakardaand, ammo Muvaffaq ibni Ahmadi Xorazmī – olimi ahli sunnat dar qarni şaşumi qamarī, dar kitobi Manoqibi xud, in hadisro bo sanadi on az Bajhaqī naql kardaast.[41] In hadis bo asnodi digare az ahli sunnat niz naql şudaast.[42]
Kitobşinosī
Hadisi Taşbih dar osori mutaaddide mavridi bahs qaror giriftaast.[43] Mirhomid Husajn çildi şonzdahumi kitobi Abaqot-ul-anvor fi imomat-il-aimmat-il-athorro ba barrasiji sanadī va daloliji in hadis ixtisos dodaast. In çild ba tavri mustaqil va bo unvoni «Xulosai Abaqot-ul-anvor; hadisi Taşbih» bo talxis va tashehi Sajidalī Husajniji Milonī va tarçumai Murtazo Nodirī tavassuti Muassisatun-Nabī cop va muntaşir şudaast.
Ezoh
- ↑ Saduq, Kamol-ud-din, 1395h.q., ç.1, sah.25.
- ↑ Ba unvoni namuna nig.: at-Tafsir-ul-mansub ila-l-Imom-il-Askarī (a), 1409h.q., sah.497 va 498; Saduq, Kamol-ud-din, 1395h.q., ç.1, sah.25; Tabariji Omuliji Kabir, al-Mustarşid fi-l-imomat, 1415h.q., sah.287; Mufid, al-Amolī, 1413h.q., sah.14; Tusī, al-Amolī, 1414h.q., sah.417; Tabariji Omulī, Başşorat-ul-Mustafo, 1383h.q., sah.83.
- ↑ Ba unvoni namuna nig.: Osimī, al-Asal-ul-musaffo, 1418h.q., ç.1, sah.124 - 126; Ibni Asokir, Tarçumat-ul-Imom Alī ibni Abitolib, 1400h.q., ç.2, sah.280; Ibni Maƣozlī, Manoqibu Amirilmu'minin Alī ibni Abitolib, 1424h.q., sah.281; Xorazmī, al-Manoqib, 1411h.q., sah.84 va 312; Haskonī, Şavohid-ut-tanzil, 1411h.q., ç.1, sah.103; Tabarī, Zaxoir-ul-uqbo, 1354h.q., sah.93 va 94; Hamaviji Çuvajnī, Faroid-us-simtajn, 1398h.q., ç.1, sah.170.
- ↑ Tabariji Omuliji Kabir, al-Mustarşid fi-l-imomat, 1415h.q., sah.287.
- ↑ Saduq, Kamol-ud-din, 1395h.q., ç.1, sah.25.
- ↑ At-Tafsir-ul-mansub ila-l-Imom-il-Askarī (a), 1409h.q., sah.497 va 498.
- ↑ Osimī, al-Asal-ul-musaffo, 1418h.q., ç.1, sah.125; Ibni Mirdavajh, Manoqibu Alī ibni Abitolib, 1424h.q., sah.147; Haskonī, Şavohid-ut-tanzil, 1411h.q., ç.1, sah.103; Tabarī, Zaxoir-ul-uqbo, 1354h.q., sah.93 va 94.
- ↑ Ibni Maƣozlī, Manoqibu Amirilmu'minin Alī ibni Abitolib, 1424h.q., sah.281.
- ↑ Şuştarī, Ehqoq-ul-haq, 1409h.q., ç.5, sah.396 va 397, ç.15, sah.619, ç.22, sah.329.
- ↑ Aminī, al-Ƣadir, 1416h.q., ç.3, sah.486.
- ↑ Şuştarī, Ehqoq-ul-haq, 1409h.q., ç.4, sah.392 - 405, ç.5, sah.4 - 6, ç.15, sah.610 - 622, ç.22, sah.296 - 300 va ç.31, sah.317 va 318.
- ↑ Mirhomid Husajn, Abaqot-ul-anvor, 1366h.ş., ç.16, baxşi avval, sah.15 - 454.
- ↑ Gançiji Şofeī, Kifojat-ut-tolib, 1362h.ş., sah.122.
- ↑ Gançiji Şofeī, Kifojat-ut-tolib, 1362h.ş., sah.122.
- ↑ Surai Nuh, ojati 26.
- ↑ Gançiji Şofeī, Kifojat-ut-tolib, 1362h.ş., sah.122.
- ↑ Surai Tavba, ojati 114.
- ↑ Gançiji Şofeī, Kifojat-ut-tolib, 1362h.ş., sah.122.
- ↑ Nasibiji Şofeī, Matolib-us-saul, muassisatul-Baloƣ, sah.98.
- ↑ Nasibiji Şofeī, Matolib-us-saul, muassisatul-Baloƣ, sah.98.
- ↑ Nigoh kuned ba: Osimī, al-Asal-ul-musaffo, 1418h.q., fasli pançum, ç.1, sah.124 – 503 va ç.2, sah.5 - 286.
- ↑ Maçlisī, Bihor-ul-anvor, 1403h.q., ç.39, sah.35 - 82.
- ↑ Ba unvoni namuna nig.: Tabarī, Tuhfat-ul-abror, 1376h.ş., sah.140 va 263; Fozili Miqdod, Irşod-ut-tolibin, 1405h.q., sah.354; Muzaffar, Daloil-us-sidq, 1422h.q., ç.6, sah.329.
- ↑ Nig.: Tabarī, Tuhfat-ul-abror, 1376h.ş., sah.140 va 263; Muzaffar, Daloil-us-sidq, 1422h.q., ç.6, sah.330; Şuştarī, Ehqoq-ul-haq, 1409h.q., ç.3, sah.279; Sultonulvo'izin, Şabhoi Peşovar, 1379h.ş., sah.478 va 479.
- ↑ Mirhomid Husajn, Abaqot-ul-anvor, 1366h.ş., ç.16, baxşi duvum, sah.77 - 118.
- ↑ Mirhomid Husajn, Abaqot-ul-anvor, 1366h.ş., ç.16, baxşi duvum, sah.154 - 157.
- ↑ Saduq, Kamol-ud-din, 1395h.q., ç.1, sah.25; Haskonī, Şavohid-ut-tanzil, 1411h.q., ç.1, sah.137; Tabarī, Zaxoir-ul-uqbo, 1354h.q., sah.94; Gançiji Şofeī, Kifojat-ut-tolib, 1404h.q., sah.121 va 122.
- ↑ Tusī, al-Amolī, 1414h.q., sah.417.
- ↑ Tabariji Omuliji Kabir, al-Mustarşid fi-l-imomat, 1415h.q., sah.287.
- ↑ Osimī, al-Asal-ul-musaffo, 1418h.q., ç.1, sah.124 - 126; Ibni Asokir, Tarçumat-ul-Imom Alī ibni Abitolib, 1400h.q., ç.2, sah.280; Haskonī, Şavohid-ut-tanzil, 1411h.q., ç.1, sah.100 va 103; Xorazmī, al-Manoqib, 1411h.q., sah.84 va 312; Tabarī, Zaxoir-ul-uqbo, 1354h.q., sah.93.
- ↑ Ibni Maƣozlī, Manoqibu Amirilmu'minin Alī ibni Abitolib, 1424h.q., sah.281; Tabariji Omulī, Başşorat-ul-Mustafo, 1383h.q., sah.83.
- ↑ Sultonulvo'izin, Şabhoi Peşovar, 1379h.ş., sah.478.
- ↑ Mirhomid Husajn, Abaqot-ul-anvor, 1366h.ş., ç.16, baxşi avval, sah.15 - 454.
- ↑ Muzaffar, Daloil-us-sidq, 1422h.q., ç.6, sah.329.
- ↑ Zahabī, al-Muntaqo min minhoç-il-e'tidol, sah.344.
- ↑ Ibni Haçari Asqalonī, Lison-ul-mizon, 1390h.q., ç.6, sah.24.
- ↑ Ibni Kasir, al-Bidoja va-n-nihoja, 1418h.q., ç.11, sah.89.
- ↑ Ibni Çavzī, al-Mavzu'ot, 1386h.q., ç.1, sah.370.
- ↑ Zahabī, al-Muntaqo min minhoç-il-e'tidol, sah.344.
- ↑ Ibni Tajmijja, Minhoç-us-sunnah, 1406h.q., ç.5, sah.510 va 511.
- ↑ Xorazmī, al-Manoqib, 1411h.q., sah.83 va 84.
- ↑ Ba unvoni namuna nig.: Osimī, al-Asal-ul-musaffo, 1418h.q., ç.1, sah.124 - 126; Tabariji Omuliji Kabir, al-Mustarşid fi-l-imomat, 1415h.q., sah.287; Ibni Asokir, Tarçumat-ul-Imom Alī ibni Abitolib, 1400h.q., ç.2, sah.280; Haskonī, Şavohid-ut-tanzil, 1411h.q., ç.1, sah.103; Hamaviji Çuvajnī, Faroid-us-simtajn, 1398h.q., ç.1, sah.170.
- ↑ Ba unvoni namuna nig.: Şuştarī, Ehqoq-ul-haq, 1409h.q., ç.4, sah.392 - 405, ç.5, sah.4 - 6, ç.15, sah.610 - 622, ç.22, sah.296 – 300 va ç.31, sah.317 va 318; Mirhomid Husajn, Abaqot-ul-anvor, 1366h.ş., ç.16 (tamomi mabohisi in çild dar borai hadisi Taşbih ast); Aminī, al-Ƣadir, 1416h.q., ç.3, sah.486 - 493.
Joddoşt
- ↑ Fehristi şabohathoi Imom Alī (a) ba pajombaroni ulul'azm, ki Osimī zikr karda az in qaror ast:
- Şabohathoi Alī (a) bo Nuh (a): fahm, da'vat, içobati duo, kiştī (naçot joftani kasone ki savor bar kiştī şudand va halokati bozmondagon, işora ba hadisi Safina), barakat, salomu tahijat, şokir budan va ba halokat rasondani qavm. (Osimī, al-Asal-ul-musaffo min tahzibi zajn-il-fato, 1418h.q., ç.1, sah.429 - 458)
- Şabohatho bo Ibrohim (a): vafo, mahfuz budan az şarur, munozira bo padaru aqvom, butşikanī, başorat ba avlod, ixtilofi zurrijjai nekūkoru zolim, ozmoiş nisbat ba xud, mol va avlod va nomguzorī ba Xalil (Ibrohim (a) xalilulloh va Alī (a) xalili Rasululloh (s). (Osimī, al-Asal-ul-musaffo min tahzibi zajn-il-fato, 1418h.q., ç.1, sah.459 - 483).
- Şabohatho bo Muso (a): salobatu şiddat, difo'u da'vat, asoju quvvat, şarhi sadr, barodariju nazdikī (bajni Musoju Horun va Pajombaru Alī), mavaddatu muhabbat, tahammuli rançu balo va virosati amorat. (Osimī, al-Asal-ul-musaffo min tahzibi zajn-il-fato, 1418h.q., ç.2, sah.5 - 25).
- Şabohatho bo Iso (a): iz'on ba rububijat va ubudijjati Xudo, ilm ba kitobi Xudo dar tufulijat, ilm ba xondanu naviştan, halokati du guruh az gumrohon (jahudu nasoro nisbat ba Iso va xavoriçu ƣulot nisbat ba Alī), zuhd dar dunjo, baxşişu karam, peşgūiji vaqoe'i ojanda va kifojatu barozandagī. (Osimī, al-Asal-ul-musaffo min tahzibi zajn-il-fato, 1418h.q., ç.2, sah.117 - 166).
- Şabohatho bo Pajƣambari Islom (s): Osimī dar in bora 23 mavrid şabohat zikr kardaast, az çumla: xilqat, barodarī, muddati umr, afvu guzaşt, hubbu buƣz, ismat az gunoh, itoat, vilojat, taşbih ba daraxt. (Osimī, al-Asal-ul-musaffo min tahzibi zajn-il-fato, 1418h.q., ç.2, sah.167 - 286.)
Sarcaşma
- Aminī, Abdulhusajn, al-Ƣadir fi-kitobi va-s-sunnati va-l-adab, Qum, markazi al-Ƣadir, copi avval, 1416h.q.
- At-Tafsir-ul-mansub ila-l-Imom-il-Askarī (a), Qum, madrasai Imom Mahdī (aç), copi avval, 1409h.q.
- Gançiji Şofeī, Muhammad ibni Jusuf, Kifojat-ut-tolib fi manoqibi Alī ibni Abitolib (a), tahqiqi Muhammadhodiji Aminī, Tehron, Doru ehjoi turosi Ahli-l-Bajt (a), copi sejum, 1362h.ş./1404h.q.
- Zahabī, Şamsiddin, al-Muntaqo min minhoç-il-e'tidol fi naqzi kalomi ahlir-rafzi va-l-e'tizol, tahqiqi Muhibbuddin al-Xatib, beço, beno, be to.
- Ibni Asokir, Alī ibni Hasan, Tarçumat-ul-Imom Alī ibni Abitolib min ta'rixi madinati Dimişq, tahqiqi Muhammadboqir Mahmudī, Bejrut, muassisai Mahmudī, copi duvum, 1400h.q.
- Ibni Kasir, Ismoil ibni Umar, al-Bidoja va-n-nihoja, tahqiqi Abdulloh ibni Abdulmuhsin at-Tarkī, Doruhiçr, copi avval, 1418h.q.
- Ibni Maƣozlī, Alī ibni Muhammad, Manoqibu Amirilmu'minin Alī ibni Abitolib, tahqiqi Abuabdurrahmon Turk ibni Abdulloh al-Void'ī, San'o, Dorul-osor, copi avval, 1424h.q./2003m.
- Ibni Mardavajh, Ahmad ibni Muso, Manoqibu Alī ibni Abitolib va mo nuzila min-al-Qur'on fi Alī, tahqiqi Abdurrazoq Muhammad Hirzuddin, Qum, Dorul-hadis, copi duvum, 1424h.q./1382h.ş.
- Ibni Tajmijja, Ahmad ibni Abdulhalim, Minhoç-us-sunnat-in-nabavijja fi naqzi kalom-iş-şi'at-il-qadarijja, tahqiqi Muhammad Raşod Solim, Çome'atul-imom Muhammad ibni Sa'ud al-islomijja, 1406h.q./1986m.
- Ibni Haçari Asqalonī, Ahmad ibni Alī, Lison-ul-mizon, Bejrut, muassisatul-A'lamī, copi duvum, 1390h.q./1971m.
- Ibni Çavzī, Abdurrahmon ibni Alī, al-Mavzu'ot, tahqiqi Abdurrahmon Muhammad Usmon, Madina, Muhammad Abdulmuhsin, copi avval, çildi 1 va 2: 1386h.q., va ç.3: 1388h.q.
- Maçlisī, Muhammadboqir, Bihor-ul-anvor, Bejrut, Doru ehjoil-turosil-arabī, copi duvum, 1403h.q.
- Mirhomid Husajn, Abaqot-ul-anvor fi isboti imomati aimmat-il-athor, Isfahon, kitobxonai Amiralmu'minin, copi duvum, 1366h.ş.
- Muzaffar, Muhammadhusajn, Daloil-us-sidq, Qum, muassisai Olulbajt, copi avval, 1422h.q.
- Mufid, Muhammad ibni Muhammad, al-Amolī, tahqiq va tashehi Husajni Ustodvalī va Aliakbari Ƣafforī, Qum, kongressi Şajxi Mufid, copi avval, 1413h.q.
- Nasibiji Şofeī, Muhammad ibni Talha, Matolib-us-saul fi manoqibi Oli-r-Rasul, tashehi Abdulaziz Tabotaboī, Bejrut, muassisatul-Baloƣ, be to.
- Osimī, Ahmad ibni Muhammad, al-Asal-ul-musaffo min tahzibi zajn-il-fato fi şarhi surati Hal ato, tahqiqi Muhammadboqir Mahmudī, Qum, Maçma'u ehjoil-saqofatil-islomijja, 1418h.q.
- Saduq, Muhammad ibni Alī, Kamol-ud-din va tamom-un-ne'mat, tashehi Aliakbari Ƣafforī, Tehron, Islomija, copi duvum, 1395h.q.
- Sultonulvo'izini Şerozī, Sajid Muhammad, Şabhoi Peşovar dar difo' az harimi taşajju', Tehron, Dorul-kutubil-islomijja, copi sijunuhum, 1379h.ş.
- Tabarī, Imoduddin Hasan ibni Alī, Tuhfat-ul-abror fi manoqib-il-aimmat-il-athor, tasheh va tahqiqi Sajid Mahdiji Çahrumī, Tehron, Merosi maktub, copi avval, 1376h.ş.
- Tabarī, Muhibbuddin, Zaxoir-ul-uqbo fi manoqibi zavī-l-qurbo, Qohira, Maktabatul-Qudsī, 1354h.q.
- Tabariji Omulī, Imoduddin Muhammad ibni Abilqosim, Başşorat-ul-Mustafo li şiati-l-Murtazo, Naçaf, al-Maktabatul-Hajdarijja, copi duvum, 1383h.q.
- Tabariji Omuliji Kabir, Muhammad ibni Çarir, al-Mustarşid fi-l-imomati Alī ibni Abitolib (a), tahqiq va tashehi Ahmad Mahmudī, Qum, Kuşonpūr, copi avval, 1415h.q.
- Tusī, Muhammad ibni Hasan, al-Amolī, Qum, Dorul-saqofa, copi avval, 1414h.q.
- Fozili Miqdod, Miqdod ibni Abdulloh, Irşod-ut-tolibin fi nahç-il-mustarşidin, tahqiqi Sajidmahdiji Raçoī, Qum, kitobxonai Ojatulloh Mar'aşiji Naçafī, 1405h.q.
- Xorazmī, Muvaffaq ibni Ahmad, al-Manoqib, tahqiqi Şajx Molik Mahmudī, Qum, Muassisai naşri islomiji çome'ai mudarrisini havza, 1411h.q.
- Hamaviji Çuvajnī, Ibrohim, Faroid-us-simtajn, tahqiqi Muhammadboqiri Mahmudī, Bejrut, muassisai Mahmudī, copi avval, 1398h.q./1978m.
- Haskonī, Ubajdulloh ibni Abdulloh, Şavohid-ut-tanzili li qavo'id-it-tafzil, tahqiqi Muhammadboqir Mahmudī, Tehron, Vazorati farhang va irşodi islomiji maçma'i ehjois-saqofatil-islomijja, copi avval, 1411h.q.
- Şuştarī, Qozī Nurulloh, Ehqoq-ul-haq va izhoq-ul-botil, Qum, Maktabat Ojatulloh Mar'aşiji Naçafī, copi avval, 1409h.q.