Үндана:Пероҳани Усмон
Пероҳани Усмон (форсӣ: پیراهن عثمان) ба пероҳани хунолуди Усмон ибни Аффон пас аз кушта шудани ӯ дар соли 35-уми ҳиҷрӣ гуфта мешавад. Ин пероҳан рамзе аз хунхоҳии Усмон ва намунае аз баҳрабардории сиёсии Муовия ибни Абусуфён аз куштани ӯ[1] барои дастёбӣ ба ҳукумат шинохта мешавад.[2]
Ба гузориши сарчашмаҳои таърихӣ, пас аз кушта шудани Усмон, Амр ибни Ос ба Муовия пешниҳод кард, ки бо баҳрабардорӣ аз ин моҷаро, мардуми Шомро ба хунхоҳии Усмон фарохонад ва масъулияти куштани ӯро ба дӯши Алӣ ибни Абутолиб (а) афканад[3] ва бо ҳамроҳии онон бо Имом Алӣ (а) биҷангад.[4] Ба гуфтаи муаррихон, Нуъмон ибни Башир пероҳани хунолуди Усмонро ҳамроҳ бо ангуштҳои буридаи Ноила, ҳамсари Усмон, ки ҳангоми дифоъ аз вай осеб дида буд, ба Шом бурд. Муовия онҳоро бар фарози минбар овехт[5] ва пероҳани Усмон тақрибан як сол бар минбар боқӣ монд. Бар асоси гузоришҳо, ин иқдом боиси сӯгвории мардуми Шом, роиҷ шудани шиори хунхоҳии Усмон ва барангехта шудани афкори умумӣ шуд.[6] Ибни Касир, муаррихи аҳли суннат, низ гузориш кардааст, ки Муовия ва гурӯҳе аз саҳоба ва тобеин, бо истинод ба ин воқеа, мардумро ба хунхоҳии Усмон ташвиқ мекарданд.[7]
Ба гуфтаи муаррихон, Муовия дар посух ба касоне, ки ӯро ба байъат бо Имом Алӣ (а) даъват мекарданд, даъво дошт, ки Алӣ (а) дар кушта шудани Усмон бетаъсир нест ва агар чунин аст, бояд қотилони Усмонро таҳвил диҳад, то пас аз он дар бораи масъалаи хилофат қарор қабул шавад.[8] Дар муқобил, Алӣ ибни Абитолиб (а) дар номае ба Муовия, хунхоҳии Усмонро на мақсуди асосии ӯ, балки дастовезе барои дастёбӣ ба ҳадафҳои дунявии ӯ донист.[9]
Моҷарои пероҳани Усмон, бо тафовутҳое дар сарчашмаҳое монанди Таърих-ур-русул ва-л-мулук,[10] Таърихи мадинаи Димишқ[11] ва ал-Бидоя ва-н-ниҳоя[12] нақл шудааст. Бар пояи ин сарчашмаҳо, таблиғоти Муовия бо меҳвари хунхоҳии Усмон, дар басиҷи нерӯҳои Шом, шаклгирии рӯдаррӯӣ бо сипоҳи Имом Алӣ (а) ва дар ниҳоят вуқӯи ҷанги Сиффин дар соли 37-уми ҳиҷрӣ нақши муассир дошт.[13]
Дар адабиёти форсӣ, пероҳани Усмон ё "пероҳани Усмон кардан" ба зарбулмасале табдил шудааст, ки ба маънии дастовези як ҳақ ё ҳодиса барои пешбурди мақсадҳои сиёсӣ ё шахсӣ ба кор меравад.[14]
Эзоҳ
- ↑ Ибни Саъд, ат-Табақот-ул-кубро, ҷ.3, саҳ.22; Табарӣ, Таърих-ут-Табарӣ, ҷ.3, саҳ.561.
- ↑ Шаъровӣ, Тафсир-уш-Шаъровӣ, ҷ.11, саҳ.6889.
- ↑ Ниг.: Ибни Музоҳим, Вақъату Сиффин, саҳ.60; Динаварӣ, Ахбор-ут-тивол, 1371ҳ.ш., саҳ.194-198.
- ↑ Ибни Тиқтақо, ал-Фахрӣ фи-л-одоб-ис-султония ва-д-дувал-ил-исломия, Дор Содир, саҳ.90.
- ↑ Табарӣ, Таърих-ут-Табарӣ, ҷ.3, саҳ.561.
- ↑ Табарӣ, Таърих-ут-Табарӣ, ҷ.3, саҳ.561.
- ↑ Ибни Касир, ал-Бидоя ва-н-ниҳоя, ҷ.7, саҳ.227.
- ↑ Ибни Музоҳим, Вақъату Сиффин, саҳ.271.
- ↑ Динаварӣ, Ахбор-ут-тивол, саҳ.163.
- ↑ Табарӣ, Таърих-ут-Табарӣ, ҷ.3, саҳ.561.
- ↑ Ибни Асокир, Таърихи Димишқ, ҷ.39, саҳ.379.
- ↑ Ибни Касир, ал-Бидоя ва-н-ниҳоя, ҷ.7, саҳ.227.
- ↑ Ибни Тиқтақо, ал-Фахрӣ фи-л-одоб-ис-султония ва-д-дувал-ил-исломия, Дор Содир, саҳ.90.
- ↑ Деҳхудо, Амсол ва ҳикам, ҷ.1, саҳ.19, зери «Пироҳани Усмон кардан».
Сарчашма
- Деҳхудо, Алиакбар, Амсол ва ҳикам, Теҳрон, Амири Кабир, 1363ҳ.ш.
- Динаварӣ, Аҳмад ибни Довуд, Ахбор-ут-тивол, таҳқиқ: Омир, Муҳаммад Абдулмунъим, Шиёл, Ҷамолуддин, Қум, маншуроти Шариф ар-Разӣ, чопи аввал, 1373ҳ.ш.
- Ибни Асокир, Алӣ ибни Ҳасан, Таърихи мадинаи Димишқ ва зикри фазлиҳо ва тасмияти ман ҳаллаҳо мина-л-амоҷил ё иҷтаза би-навоҳиҳо мин воридаҳо ва аҳлиҳо, Бейрут, Дор-ул-фикр, 1415ҳ.қ.
- Ибни Касир, Исмоил ибни Умар, ал-Бидоя ва-н-ниҳоя, Бейрут, Дор-ул-фикр, 1407ҳ.қ./1986м.
- Ибни Музоҳим, Наср, Вақъат-ус-Сиффин, тарҷумаи Парвизи Атобакӣ, Теҳрон, интишороти ва омӯзиши инқилоби исломӣ, чопи дувум, 1370ҳ.ш.
- Ибни Саъд, Муҳаммад ибни Саъд, ат-Табақот-ул-кубро, таҳқиқ: Муҳаммад Абдулқодири Ато, Бейрут, Дор-ул-кутубил-илмия, чопи аввал, 1410ҳ.қ.
- Ибни Тиқтақо, Муҳаммад ибни Алӣ, ал-Фахрӣ фи-л-одоб-ис-султония ва-д-дувал-ил-исломия, Бейрут, Дор Содир, бетаърих.
- Табарӣ, Муҳаммад ибни Ҷарир, Таърих-ут-Табарӣ, таърих-ул-умам ва-л-мулук, Лейден, 1789м.
- Шаъровӣ, Муҳаммад Мутаваллӣ, Тафсир-уш-Шаъровӣ, Бейрут, Ахбор-ул-явм, идорат-ул-кутуб ва-л-мактабат, 1991м.